وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ مُقْتَدِراً
- و خدا بر هر چيز قدرتمند و توانا است . » قدرت خدا همان عاملى است كه سبب حركت گياه در اين دورهء از رويش خود است و به ديگر دورههاى زندگى شباهت دارد ، و چون با مقياسى تاريخى به بعضى از دورههاى تاريخى نگاه كنى ، تمدن و حضارت را مىبينى كه آمد و آغاز شد و نسلها بر آن گذشت ، و سپس مضمحل شد و پايان يافت ، و تنها چيزى كه از آن براى ما بر جاى ماند ، سنت خدا و دلايل قدرت او است ، و كلمهء « كان » دلالت بر ماضى دارد يا بر / 423 استمرار ، پس چون به ماضى و گذشته دلالت داشته باشد ، معنى آن مىشود كه آنچه بر همهء اين زندگى پيشى داشته قدرت خدا بوده است ، و بنا بر اين آنچه كه باقى خواهد ماند همين قدرت خدا خواهد بود ، بدان جهت كه در زمانى وجود داشت كه زندگى وجود نداشت ، و به همين گونه پس از پايان يافتن زندگى نيز باقى و برقرار خواهد ماند .
ماندنيهاى شايسته ، الباقيات الصالحات
[ 46 ]
الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا
- مال و فرزندان زينت و آرايش زندگى دنيا است . » از آن روى چيزهايى شبيه به گياهان است كه با هم مخلوط مىشوند و بعضى بر گرد بعضى ديگر مىپيچند ، و اين زينتى است كه انسان بايد از آن بر همين اساس بهرهمند شود نه بيشتر ، اما اگر بخواهد بر آن سخت اعتماد كند ، به زودى سقوط خواهد كرد .
و گل زيباى جذاب خوشبوى پاكيزه نيز زينت است ، و امكان تكيه كردن بر آن وجود ندارد ، بدان سبب كه فرومىافتد ، و اگر تو چنين كنى حتما با آن فروخواهى افتاد .
مال و فرزندان نيز چنين است ، پس به اندازهاى كه رنج مىبرى و مالى به دست مىآورى و خانهاى بنا مىكنى تا از آن براى زندگى بهرهمند شوى ، يا