براى تو عبرتى بزرگ است : پس در هر لحظه از لحظات زندگيت ، خواه غنى باشى يا فقير ، چون خوب نظر كنى و دوربين باشى ، خواهى ديد كه بىنيازى به نيازمندى تغيير پيدا مىكند ، و به همين گونه فقر عنوان راهى براى رسيدن به ثروت مىشود ، بنا بر اين نوميد مباش ، و اين است آموزشها و تعليمات رسالت .
عقاب و كيفر الهى
مفسران گفتهاند كه : كلمهء حسبان دليل بر تيراندازى حساب شده است كه تيراندازان در يك زمان به آن برمىخيزند ، و كلمه مأخوذ از لفظ حساب است ، و در اين با يكديگر اختلاف پيدا كردهاند كه : آيا حسبان عذابى آسمانى است يا سيلى كه در زمين به وجود مىآيد ، يا زمين لرزهاى ، يا چيزى ديگر .
/ 417 گمان من آن است كه حسبان عذابى حساب شده است كه بنا بر نقشهاى صورت مىگيرد ، و در اين حالت خاص حتما همان سيل خواهد بود ، و گاه معنى آن مىشود كه سيلى از آسمان فروريزد و دو باغ را فراگيرد .
صعيدا زلقا : يعنى زمين باير غير قابل آن كه بار ديگر از آن استفادهء كشاورزى به عمل آيد .
[ 41 ]
أَوْ يُصْبِحَ ماؤُها غَوْراً فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَباً
- يا اين كه آب آن فرونشيند و ديگر نتوانى از آن بهرهبردارى كنى . » يعنى آبى كه به مصرف آبيارى باغ و سبزيهاى كاشته شدهء در آن مىرسيد چنان شود كه ديگر نتواند به مصرف رسد .
از تفصيل آنچه پس از اين اتفاق افتاد آگاهى نداريم ، و آنچه مىدانيم آن است كه مرد صاحب باغ به در باغ خود آمد ، و ناگهان ديد كه منبع ميوههايى كه به آنها مىنازيد و محصول كوششهاى فراوان در سالهاى دراز بود از دست رفته است .
[ 42 ]
وَ أُحِيطَ بِثَمَرِهِ
- و ميوههاى آن نابود شده است . » يعنى آفت و عذابى رسيده و ميوهها را از ميان برده و سپس همهء درختان و گياهان موجود را هلاك كرده است .