مىبيند ، حتى ذات خودش را كه در تغييرى دايمى و حركتى پيوسته است ، و بر يك حال ثابت نمىماند ، پس از اين پريشان و مضطرب است كه در آينده چه بر سر او خواهد آمد ، و به همين سبب تلاش مىكند تا به چيزى تكيه كند كه به آن اعتماد دارد ، ولى به جاى آن كه اين ترس او را بر آن دارد كه به خدا اعتماد و بر او توكل كند ، و بيش از پيش پيرو برنامههاى او باشد ، بيشتر به تكيه كردن بر متاع دنياى زايل شونده مىپردازد ، و به افزايش مال و ثروت خويش ، و لذا قرآن به آدمى هشدار مىدهد كه اگر در هنگام تغييرات زندگى و تحولات زمان ترس بر او عارض مىشود ، اين احساس و شعورى سالم است ، ولى بر او لازم است كه اين شعور را متوجه مال نسازد كه از بين مىرود ، بلكه اين شعور بايد متوجه چيزى شود كه باقى مىماند .
[ 38 ]
لكِنَّا هُوَ اللَّهُ رَبِّي
- ولى او پروردگار من است . » يعنى كه من هنوز بر دين خود باقى و برقرارم .
بيشتر فقيران و ناكامان ، در آن هنگام كه در برابر خود ثروتمندان را مىيابند ، به آنان تعظيم مىكنند ، و در مقابل سلطهء ايشان خضوع و خشوع نشان مىدهند ، و بدين گونه آتش بهرهكشى و خودبزرگبينى آنان را تيزتر مىكنند ، و قرآن اين شكل از رفتار را در ضمن اين داستان طرد مىكند ، و چنان است كه گويى مىخواهد بگويد كه : اى فقيران ! به شما واجب است كه به ايمان آوردن خودتان به خدا بر خود بباليد ، زيرا كه او بر آن توانايى دارد كه شما را غنى و بىنياز كند به همان گونه كه آنان را بىنياز كرده است .
وَ لا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَداً
- و هيچ كس را شريك پروردگار خويش قرار نمىدهم ، » و چنان مىنمايد كه سياق در اين جا خضوع به شخص ثروتمند و بىنياز را شرك و اختيار كردن معبودى جز خدا دانسته است .
[ 39 ]
وَ لَوْ لا إِذْ دَخَلْتَ جَنَّتَكَ قُلْتَ ما شاءَ اللَّهُ
- و چه مىشد اگر در هنگام داخل شدن به باغت مىگفتى : هر چه خدا بخواهد ( درست است ) . » در آغاز شخص فقير ايستارى دفاعى براى خود اختيار كرد و خود را از نشان