بازگشتى نخواهد پرداخت .
لَنْ نَدْعُوَا مِنْ دُونِهِ إِلهاً
- و جز او از إله ديگرى يارى نمىخواهيم . » / 371 و كلمهء « لن هرگز » دلالت بر ابديت دارد ، يعنى محال است كه ما به واقعيت فاسد خويش بازگرديم ، سپس به بيان سبب آن مىپردازند :
لَقَدْ قُلْنا إِذاً شَطَطاً
- كه در آن صورت از حق دور شدهايم . » يعنى بازگشت ما به انديشهها و گفتههاى گذشتهمان گمراهى و انحراف خواهد بود .
ريشهدارى
آنان بر انقلابى ريشهدار پرداختند ، و اين از نشانههاى انقلاب رسالى است ، پس از آغاز گفتند كه : جز او خدايى را به يارى نخواهيم خواند ، يعنى نه در برابر اين طاغوت سر به طاعت فرود مىآوريم و نه در برابر آن يك كه به جاى وى خواهد آمد ، و نه اين امر را مىپذيريم كه گروه ستمگر كمى از بين بروند براى آن كه گروهى ستمگرتر از آنان جايگزين ايشان شوند ولى در زير نام ديگر و شعارهاى ديگر ، يا اين كه پادشاهى ساقط شود تا پسرش جايگزين او شود و نظام فاسد به همان گونه كه بود برقرار بماند .
پس كلمهء « إلها » اشاره به آن دارد كه مختص پادشاهى نيست كه در زمان آنان حكومت مىكرده ، بلكه هر كس را شامل مىشود كه ادعاى ندّ و همتا بودن با خداوند سبحانه و تعالى را دارد ، و بدان جهت ديد و نظر آنان پاكيزه بود كه خداوند سبحانه و تعالى آنان را تأييد كرد و به قلبهايشان استحكام و قوت بخشيد .
به همين سبب در حديثى از امام ابو جعفر الباقر ( عليه السلام ) آمده است كه گفت : « آيا مىدانى كه اصحاب كهف صرافانى بودهاند ، يعنى صرافان كلام و سخن و نه صرافان درهم و دينار » . « 2 »
هامش
( 2 ) - همان منبع .