باشد ؛ و انقلاب و شوريدن بر ضد ستم يكى از سنتهاى خدا در زندگى است ، زيرا كه خدا به عدل و داد فرمان مىدهد و او قائم به قسط است . و به همين گونه آيات روش شورش را بيان مىكند و آن چنين است كه : آدمى به الهام فطرت خود پاسخ مثبت دهد ، و با آغاز كردن از خودش ، به شورش بر ضد اشكال مختلف ظلم و ستم بپردازد ، و از جامعه شرك و جاهليت خود را دور سازد ، و سپس خدا او را با وسايل مادى و معنوى تأييد خواهد كرد تا به پيروزى دست يابد .
بعد از آن آيات ( 17 - 20 ) از الطاف الاهى و بخششهاى ربّانى سخن مىگويد كه اشخاص برخاستهء به نام خدا و براى خدا در معرض آن قرار مىگيرند ، تا آن حد كه خداوند متعال براى او بعضى از سنتهاى طبيعى را متوقف مىسازد يا به آنها تغيير شكل مىدهد ، و سپس اشاره به سلاح مهمى مىكند كه خدا آن را به اولياء خود بخشيده ، و آن سلاح ايجاد ترس است ؛ و آيات به ذكر بعضى از صفات اخلاقى شورشى پرداخته است . و به اين نكته اشاره كرده است كه نخستين مرحله از مراحل علم براى انسان اعتراف كردن به جهل و نادانى است ، و پس از آن دست يافتن به علم و گرفتن آن از منبع راستين علم كه خداوند عليم و حكيم است .
سپس آيات ( 21 - 26 ) از نقش حادثهء اهل كهف همچون يكى از ظواهرى كه وعدهء خدا را براى مردمان آشكار ساخت ، و هر شك را دربارهء قضيهء ساعت و بعث در روز قيامت از دلهاى آنان زدود سخن مىگويد ، و آن گاه به صورتى الهامى به نظر قرآن دربارهء زيارت قبور اوليا و صالحان اشاره مىكند ، و پس از آن بيان مىكند كه اسلام روش علمى متكى بر حقايق را تأييد مىكند كه متكى بر حقايق است نه متكى بر حدس و پيشگويى غيب و مجادلههاى عميق ، و اين كه قرآن ما را به نرمى و انعطافپذيرى و سازگار شدن سالم با زندگى دعوت مىكند و از پيروى برنامههاى جامد و افكار سنگ شده بازمىدارد .
در آيات ( 27 - 31 ) از تضمينهاى محافظتى براى انسان در برابر فشارهاى زينت زندگى با ما سخن مىگويد ، و آن تلاوت قرآن است و اتصال دايمى با خدا ، و وابسته بودن به مجتمعى ايمانى كه بر اساس مبادى و اصول رسالى ، و نه بر
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 343
مساهمون: احمد آرام
ص٣٤٣