محيط شود در صورتى كه بر نفس خود نيز محيط نشده است . بلكه در احاطه يافتن بر كنه طبيعت پيرامون خود نيز چنين است ، ولى خداوند متعال انسان را در زندگى اين جهانى او متحير و سرگردان نكرده است ، بلكه نفس خويش را به او شناسانده و دو بار بر او متجلى شده است : يك بار در آفاق جهان و بار ديگر در نفس خودش از طريق قرآن حكيم . و آيات ذكر ( قرآن ) ما را به آيات طبيعت متذكر مىسازد . / 328 بنا بر اين ما بسيار بيش از آنچه تصور شود ، براى شناختن پروردگارمان و شناختن اسماى حسناى او ، به قرآن نيازمنديم . و شناخت خدا سبحانه و تعالى بزرگترين سودى است كه انسان از خواندن قرآن به دست مىآورد ، در صورتى آن را بدون اين كه حجابى ميان او و خواندن قرآن كشيده شده باشد بخواند ، و بنا بر اين قرآن بزرگترين گواه بر صدق رسالتهاى پروردگار است .
در حديث مأثور آمده است كه :
« خدا در كتابش بر بندگان خويش متجلى شده ، ولى مردمان نمىبينند » .
خدا در اين قرآن چيزهايى نازل كرده است كه اگر بر كوهها نازل مىشد آنها را از هم مىپاشيد ، چنان كه گفت :
لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ * وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
- اگر اين قرآن را بر كوهى نازل مىكرديم ، آن را مىديدى كه از ترس خدا مىشكافد و فرومىريزد * و اين مثالها را از آن جهت براى مردمان مىزنيم تا مگر انديشه كنند و به تفكر بپردازند » ( 22 / الحشر ) .
حال كوه سخت و صلب از عبرتها و درسهاى قرآن چنين است ، پس حال انسان چگونه است ؟ !
وَ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً
- و بگو سپاس خداى را كه فرزندى اختيار نكرد . » شايد يكى از معانى اين آيه آن باشد كه او سبحانه و تعالى ، عنصرى را بر عنصر ديگر و جوهرى را بر جوهر ديگر برترى نبخشيد مگر به تقوا كه به همه فرصت بالا رفتن به سوى او را فراهم مىآورد تا به فضل او به كمال دست يابند . و آيه اعتقاد