وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ ذلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ
( 23 / الزمر ) .
در آغاز آدمى به لرزه درمىآيد و سخت مرتعش و همچون صاعقه زده مىشود ، و سپس از اين حالت بيرون مىآيد و بر آن پيروز مىشود ، و مؤمنان نيز چنانند كه نخست بر اثر شدت نور به سجده فرومىافتند ، و چيزى نمىگذرد كه بر قوت نور پيروز مىشوند و براى خشوع نسبت به خدا بار ديگر سجده مىكنند .
يگانگى خدا
[ 110 ]
قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى
- بگو خدا را بخوانيد يا رحمان را ، هر چه را مىخواهيد كه او اسماء حسنى دارد . » علامهء طباطبايى در تفسير الميزان دربارهء اين آيه به بحثى مفصل پرداخته و چيزى گفته كه محتواى آن چنين است : بودائيان و مجوس و جز ايشان از پيروان دينها ، و كسانى كه به آنها تأسى كردهاند ، بر اين اعتقادند كه خدا را مظهرى و جوهرى است ، و اين كه مظهر خدا با جوهر او تفاوت دارد ، پس مظهر او نامهاى وى است كه از جوهر او جدا است ، يا به معنى ديگر از ذات او جدا است ، و به آن معتقدند كه خدا برتر از آن است كه به اين نامها خوانده شود ، و نامهاى او فرشتگاناند ، پس هر فرشتهاى از فرشتگان حامل صفتى از صفات خدا است ، پس يكى از آنها نمايندهء علم او است ، و يكى عزت ، و ديگر قدرت او ، پس آنان فرشتگان را مىپرستيدند و آنها را به صورتهاى مختلف تجسم مىبخشند ، و در نتيجه آنها را نمىپرستند مگر / 326 اين كه وسيلهء تقرب آنان به خدا شوند ، پس براى خدا سيصد و شصت إلاه ( إله ) ساختند كه هر يك با ديگرى اختلاف داشت ، پس جمال خدا با عمل او تفاوت دارد ، و علم او با جلال او و جلال او با قدرت او . . . و همچنين .
اين بت پرستى است ، ولى عقيدهء توحيد اين طرز تفكر را طرد مىكند و بر آن است كه نامهاى خدا به حق يگانه اشاره دارد ، پس خدا رحيم عزيز است ، و عزت و