خواندن نماز در سپيده دم از آن جهت كه قرآن خواندن در فجر مشهود و گواهى شده است . » قرآن فجر نماز صبح است ، و نماز صبح را فرشتگان شب و فرشتگان روز مشاهده مىكنند و بر آن شاهد و گواهند ، و به همين سبب مستحبّ مؤكد است كه نماز صبح در آغاز زمان انجام دادن آن در فجر يعنى هنگام دميدن سپيدهء صبح گزارده شود .
چنان كه مىبينيم خداوند سبحانه و تعالى اوقات نماز را به جاى آن كه پنج باشد ، سه معين كرده است ، به دليل نزديك بودن دو وقت نماز گزارى ظهر و عصر ، و مغرب و عشا به يكديگر .
[ 79 ]
وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نافِلَةً لَكَ
- و در هنگام شب ، براى گزاردن نمازهاى مستحبّ بيدار بمان . » نماز نافلهء شب نانوشته و غير واجب و مستحبّ است ، و اگر جز نمازهاى پنجگانه بر مؤمنان نوشته شده و واجب مىبود ، به نام نماز شب خوانده مىشد براى پاداشى كه داشت ، و خدا در برابر فرشتگان خويش به داشتن چنين بندگانى مباهات مىكند .
تهجد به معنى بيدار ماندن شب است براى خواندن نماز شب ، و از هجود گرفته شده كه به معنى خواب است ، و متهجد كسى است كه بر خواب شبش پيروز شود و بيدار بماند .
عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً
- باشد كه خدا تو را به مقامى پسنديده مبعوث كند . » / 285 اين فايدهء نماز شب است ، و مقام محمود رسول شفاعت ، و براى مؤمنان سبب رسيدن به درجات كمال مىشود ، بدان گونه كه در احاديث آمده و دربارهء نماز شب تأكيد مىشود ، و فوايد آن را بيان مىكند ، از جمله اين كه : بر روزى مىافزايد ، سالهاى عمر را افزايش مىدهد ، و عذاب قبر را برمىدارد ، و به صورت نورى در قبر و نورى در روز قيامت درمىآيد ، و نام انسان را بالا مىبرد ، و بر روشنى چهرهاش