روزه و ديگر عبادتها وسيلهاى براى انديشيدن سالم و ايستادگى در برابر عوامل انحراف و كجراهى فكرى محسوب مىشود . و اين آيه گفتهء خداوند متعال را در سورة النحل تفسير مىكند :
فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ ، إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ * إِنَّما سُلْطانُهُ عَلَى الَّذِينَ يَتَوَلَّوْنَهُ وَ الَّذِينَ هُمْ بِهِ مُشْرِكُونَ
- پس چون به خواندن قرآن مىپردازى ، از شيطان رانده شده به خدا پناه بر * چه شيطان را سلطه و استيلايى بر / 267 آن كسان نيست كه ايمان آوردهاند و بر خداى خويش توكل دارند * او بر كسانى مسلط مىشود كه او را دوست مىدارند ، و بر كسانى كه به دست او مشرك شدهاند » ( النحل / 98 - 100 ) .
و ( السلطان ) به معنى قدرت است .
وَ كَفى بِرَبِّكَ وَكِيلًا
- و پروردگارت براى وكيل بودن كافى و بسنده است . » اين امر سخت طبيعى است كه ارادهء شيطان نمىتواند در برابر خواست خدا ايستادگى كند . بدان سبب كه وعدهء خدا حق است ، و شيطان جز به فريب وعده نمىدهد ، و خداوند متعال به بندگان خويش وعده داده است كه او براى دور كردن شيطان از آنان وكيل ايشان است و دامهاى او را مىبرد و حيلههاى او را از اثر مىاندازد .
مقاومت ورزيدن در برابر اسباب انحراف در نفس ، با جريان كلى آفرينش و فطرت كه مجسم كنندهء آن سنتهاى خدا و قوانين طبيعت است ، پهلو به پهلو پيش مىرود ، و انحراف بر ضد اين جريان است ، و به همين جهت انحراف در درون خود عوامل تلاشى و برافتادن را حمل مىكند ، حتى اگر به روشهاى پيچيدهء ترساندن و فريفتن توسل جويد .
[ 66 ]
رَبُّكُمُ الَّذِي يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ
- پروردگار شما كسى است كه كشتى را در دريا براى شما به پيش مىراند . » اين مقايسهاى ميان فريب شيطان و نعمتهاى خدا است ، پس اگر هدف