در نبرد با شيطانى كه در كمين ايشان است پيروزشان خواهد ساخت .
شرح آيات :
ابليس با سلطهء حق به مبارزه برخاست
[ 61 ]
وَ إِذْ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ
- و چون به فرشتگان گفتيم كه به آدم سجده كنيد ، همه سجده كردند مگر ابليس . » در سورة البقرة اشاره كرديم كه سجده كردن فرشتگان رمز و نمادى به فرمانبردارى طبيعت از انسان است ، و چنين تعليل كرديم كه : بر هر طبيعتى از جهان فرشتهاى موكل است ، و بدين گونه فرشتهء باران ، و فرشتهء باد ، و فرشتگان ديگرى براى درياها و روز و شب و . . . و . . . وجود دارد ، و آنچه از آدمى خواسته شده اين است كه خود را با نيروهاى شر طبيعى هماهنگ سازد .
قالَ أَ أَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِيناً
- گفت : چگونه به كسى سجده كنم كه او را از گل آفريدهاى ؟ » / 262 چنان مىنمايد كه ابليس تعصب عنصرى و نژادپرستانه داشته ، چه مىپنداشت كه عنصر آتشى بر عنصر خاكى فضيلت دارد ، و اين را نمىدانست كه اگر تكريم و بزرگداشت خدا با دميدن قدسيتى در خاك و بخشيدن عقل و اراده به او نبود ، خاك و گل ارزشى نمىداشت .
[ 62 ]
قالَ أَ رَأَيْتَكَ هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ
- گفت : با من بگوى چرا اين را بر من برترى نهادهاى ؟ » گفتهاند : معنى كلمهء « أ رأيتك » مرا آگاه كن است ، و شايد معنى آن اين باشد كه گمان مىكنى كه بر من پيروز خواهى شد ، و در آن نشانهاى از چالش و تمرد است ، و اسلوب شيطان ملعون سخت از مقام پروردگار جهانيان دور بود ، چه روش و اسلوب او چالش و تحدى نشان دادن به هر كس بوده كه خدا او را مكرم مىداشت ، و تو گويى كه مىخواست بگويد : خواهى ديد كه چه بر سر اين كس وارد خواهم آورد كه او را بر من برترى بخشيدى و به سجده كردن بر او فرمانم