ديگر ، و چون چنين كند ، پشيمان مىشود / 220 و عقل به نكوهش او مىپردازد و به همان گونه كه صاحبان عقل نيز به نكوهش او مىپردازند ، و از نصرت خدا دور مىشود .
از حقوق پدر و مادر
[ 23 ]
وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
- خدا فرمان داده است كه جز او را نپرستيد . » پس واجب است كه پرستش خالص نسبت به خدا صورت پذيرد ، در صورتى كه انسان مىتواند به هر كس كه بخواهد احسان و نيكى كند .
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً
- و به پدر و مادر نيكويى كنيد . » احسان به معنى بخشندگى همراه با رضايت خاطر است ، كه خدا آن را ستوده است . بر عكس عبادت كه عبارت از فروتنى و تسليم و در نتيجه بخششى همراه با اكراه است .
إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلًا كَرِيماً
- و اگر يكى از آنان يا هر دو تاى ايشان به پيرى رسيده باشند و با هم زندگى كنيد ، پس به آنان حتى « اف » مگو و آنان را از نزد خود دور مران و با تكريم و احترام با ايشان گفتگو كن . » پدر و مادر چون پير شوند روحياتشان تغيير پيدا مىكند و خواستار چيزهايى مىشوند كه فرزند نمىتواند آنها را به وفور براى ايشان فراهم آورد ، و در اين هنگام مىبايستى كه از فراهم آوردن آن خواستهها ، به اندازهء توانايى ، خوددارى نورزى و از گفتن كلمهء « اف » كه مايهء ناراحتى آنان مىشود خوددارى كنى ، و چنان با ايشان سخن گويى كه مايهء پيدا شدن اميد در جانهاى ايشان باشد و با حيثيت و كرامت و احترام با آنان به گفتگو بپردازى .
[ 24 ]
وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ
- و براى آنان بال فروتنى و خوارى را به مهربانى فرود آر . » بر مسلمان واجب است كه در برابر پدر و مادر دو بال فروتنى و مهربانى را