تأييد مىكند ، و در شب قدر همراه با فرشتگان ديگر به زمين مىآيد ، و قولى ديگر آن است كه : « روح كلمهء حيات و زندگى است كه خداوند سبحانه و تعالى به چيزها القا مىكند و خواست و مشيئت او را مىپذيرند ، و القاء و فرو فرستادن آن را به پيامبر خويش ايحاء يعنى وحى كردن شمرده و در اين باره چنين گفته است كه :
وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا
- و بدين گونه روحى از امر خودمان را به تو وحى كرديم » ، « 1 » پس وحى به معنى كلام و سخن پوشيده است و فهماندن آن از راه ايماء و اشاره صورت مىگيرد ، و القاء و تلقين كلمهء او تعالى - كلمهء حيات - به قلب پيامبر ( ص ) وحيى از روح به سوى او است » . « 2 » و اگر روح فرستاده باشد ، حرف « باء » در اين جا به معنى استعانت است ، يعنى كمك يافته و تأييد شدهء به وسيلهء روح ، ولى در صورتى كه روح جوهر رسالت تركيب شدهء از نور علم و هدايت بوده باشد كه به گفتهء خداوند سبحان بشر را زنده مىكند :
اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ
- چون خدا و فرستادهاش شما را به چيزى بخوانند كه زندهتان مىسازد ، آن خواندن و دعوت را استجابت كنيد و بپذيريد » ، در اين صورت روح به معنى نورى مىشود كه فرشتگان از آسمان به زمين مىآورند ، و اين معنى نيز به اين گفتهء خداى تعالى نزديك است كه / 20 :
يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِ عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ
- روح امر خويش را بر هر كس از بندگانش كه بخواهد القا مىكند » .
مِنْ أَمْرِهِ
- از فرمان خود را ، » و فرشتگان به فرمان خدا روانه مىشوند و بنا بر ميل خود چنين نمىكنند ، و به همين جهت بر بندگان برگزيدهء خدا فرود مىآيند .
عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ
- بر هر كس از بندگانش كه بخواهد . » پس رسولان بندگان خدايند نه نيم خدا ، و اما محتوا و جوهر رسالت از اين
هامش
( 1 ) - الشورى / 52 ؛
( 2 ) - تفسير الميزان علامهء طباطبائى ، ج 12 ، ص 206 .