اگر در عهد ابراهيم فرد مسلم و تسليم شدهء ديگرى به فرمان خدا وجود مىداشت ، خداوند متعال از او ياد مىكرد ، ولى تنها او بود كه در برابر مجتمع فساد ايستاد و با آن چالش كرد . . .
قانِتاً لِلَّهِ
- در برابر خدا خضوع و فرمانبرى داشت ، » و اين خضوع وى برخاستهء از صميم قلب بود .
حَنِيفاً
- و يكتاپرست بود ، » و از راه گمراهى دورى جست و به راه خداى تواناى دانا روى آورد .
/ 152
وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
- و از مشركان نبود . » كه پيرامون وى آكندهء از آنان بود .
در حديثى مأثور از امام صادق ( عليه السلام ) آمده است كه : « دنيا بود و در آن جز يك نفر نبود كه خدا را مىپرستيد ، و اگر ديگرى جز او ( در اين پرستش ) با او بود ، از او با ابراهيم ياد مىكرد ، چه گفته است
إِنَّ إِبْراهِيمَ كانَ أُمَّةً قانِتاً لِلَّهِ حَنِيفاً وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
پس او تا آن حد كه خدا خواست در مقابل آن مشركان بردبارى نشان داد ، و سپس خداوند تبارك و تعالى اسماعيل و اسحاق را به او بخشيد و شمارهء آنان به سه رسيد » .
[ 121 ] آشكارترين صفتى از ابراهيم كه با سياق قرآنى در اين جا مناسبت دارد ، صفت شكر است كه به سبب همين صفت خدا او را از ميان ميليونها افراد بشر همزمان با وى برگزيد و به راه راست او را رهبرى كرد . . .
شاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَباهُ وَ هَداهُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
- كه سپاسگزار نعمتهاى او بود و خدا او را برگزيد و به راه راست هدايتش كرد . » به همين گونه هر كس كه سپاسگزار نعمتهاى خدا باشد ، خداوند متعال او را به راه راست هدايت خواهد كرد .
[ 122 ] و ابراهيم تنها نماند ، بلكه خداوند فرزندان و ذريهء پاكيزهاى نصيب او كرد كه دنيا را پر كردند ، و او در آخرت در شمار صالحان محشور خواهد شد .
وَ آتَيْناهُ فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ
- در دنيا