تعريف حدوث و قدم و اقسام آنها
مرحوم حاجى در فريدهء سوم بحث حدوث و قدم را مطرح نموده كه از مباحث مهم و عمدهء فلسفهء الهى و از عوارض وجود است .
در غرر نخست به تعريف حدوث و قدم و بيان اقسام آن مىپردازد . در مقام اول حدوث و قدم را تعريف مىنمايد .
حدوث ، يعنى بودن وجود شىء بعد از عدم آن ، و به عبارت ديگر : اگر شيئى بعد از آنكه موجود نبوده موجود شود ، حادث است . به تعبير سوم : تعريف شرح الاسمى حدوث عبارت از مسبوقيت شىء به عدم آن و يا مسبوقيت شىء به غير است .
و اما قدم عبارت است از اينكه : مسبوق به عدم خود يا مسبوق به غير خود نباشد ، يعنى به هر دو صورت - چه به عدم مسبوقيت به عدم و چه به عدم مسبوقيت به غير - مىتوان قدم را تعريف نمود . پس قديم يعنى آن چيزى كه موجود است و هميشه موجود بوده و غيرى قبل از آن نبوده است چه آن غير علت و چه عدم باشد .
بعد از تعريف حدوث و قدم به بيان اقسام آن مىپردازد .
حدوث و قدم حقيقى و اضافى
حدوث و قدم ، از يك جهت به حقيقى و اضافى تقسيم مىشوند :
تعريف حدوث و قدم حقيقى همان بود كه گذشت ، اما قدم اضافى يعنى اينكه :