چرا اين امر را ظاهر نمىفرمودند و از مخالفين تقيّه مىنمودند و امر خود را پنهان مىداشتند و عَلَم امامت و خلافت نمىافراشتند .
و نيز اگر حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام وصىّ و خليفهء بلافصل حضرت پيغمبر بود به نصّ آن حضرت پس چرا صحابهء پيغمبر او را از اين امر تمكين نكردند و در ابتدا او را بجاى پيغمبر - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - ننشانيدند و اطاعت ننمودند و ديگرى را بر وى تقديم فرمودند ؟ « 1 »
جواب :
گوييم كه حقّ تعالى را حكمتها و مصلحتها در اين امور مىباشد كه عقلهاى بشرى از اكثر آنها قاصر است . شمّهاى از آن در اين مقام آن است كه چون دنيادار فرار است نه منزل قرار و محلّ غرور است نه جاى سُرور ، پس هر چند جفا و آزار و مِحنت در او بيشتر كِشند دل كندن از آن آسانتر است و ترك آن كردن گواراتر ، و هر چند عبادت و طاعت دشوارتر است اجر آن عظيمتر و صاحبش نزد حقّ بزرگوارتر .
پس حقّ تعالى بدين سبب هميشه دنيارا بر اوليا واحبّاى خود تلخ مىگرداند وبلاها و مصيبتها متوجّه ايشان مىسازد تا ايشان به آسانى رو به او كنند و ديگران را يكسو كنند و راه خود را بر ايشان دشوار و پرخار مىگرداند تا ايشان را امتحان نمايد و مرد از نامرد پديد آيد
« وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرِينَ »
« 2 » .
اين جفاى خلق با تو در جهان * گر بدانى گنجِ زر آمد نهان
خلق را با تو چنان بَدْخُو كند * تا تو را ناچار رُو آنسو كند « 3 »
هامش
( 1 ) - نسخهء الف : « سبب غيبت امام زمان يعنى خفاى مهدى موعود در اين مدّت مديد و انتظار شيعه آنان چيست ؟ »
( 2 ) - آل عمران : 141 . : « و تا كسانى را كه ايمان آوردهاند پاك و ناب گرداند و كافران را تباه و نابود كند » .
( 3 ) - مثنوى مولوى و در ديوان مطبوع : « بدخو كنند » و « آنسو كنند » آمده است .