و همانا در اهل اين طريق « 1 » گفته آن كس كه گفته : سالكان اين طريق غرق درياى يقيناند [ و ] هرچه شنوند و بينند حقّ شنوند و حقّ ببينند ، صفحهء ادراكشان از حرف غير پاك ، و سر ايشان در قدم هر سر و پا خاك باشد « 2 » ، آئينهء دل ايشان زنگ و بادهء توحيدشان رَنگ ندارد . بيت :
غلام همّت آنم كه زير چرخ كبود * ز هرچه رنگ تعلّق پذيرد آزاد است
نشانهء عوام اهل هدايت آنست كه در اعمال و اخلاق تشبّه به امثال اين علما مىنمايند ، و مسايل دينيّهء خود را از ايشان فرا مىگيرند ، و محبّت ايشان مىورزند ، و خدمت ايشان مىكنند ، و در قيامت نيز با ايشان محشور خواهند بود « 3 » چنان كه در حديث آمده كه « يَحْشُرُ الْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ « 4 » » .
و امّا اهل ضلالت ، نشان علماى ايشان بر خلاف اينهاست : اكثر فعلشان مخالف قول است ، و اكثر اهتمامشان به تحصيل علومى است كه در دنيا به كار مىآيد و سبب زيادتى مال و جاه و تقرّب سلاطين مىشود ، [ و ] هميشه مايل به ترفّه در مطعم و ملبس و تجمّل در اساس و مسكن و غير آن مىباشند [ و ] رغبت تمام به مناظره و مجادله و غلبه بر خصم و افحام « 5 » و الزام مىدارند ، و نفى علما و اوليا بسيار مىكنند ، و ستايش [ خود ] به تصريح و تعريض در مجالس و محافل مىنمايند ، خوشحال و خندان و فَرْحان به حسب باطن ، و بدخو و غليظ و
هامش
( 1 ) - الف : « طريقه » .
( 2 ) - نسخه اصل و ب : « هر بىسروپا خاك باشد » .
( 3 ) - الف : « شد » .
( 4 ) - در بحار الأنوار ( ج 66 / ص 81 ) از رسولخدا صلى الله عليه و آله نقل شده است .
( 5 ) - ساكت كردن با دليل .