و مر نفس حيوانى را بقسمت « اوّل » « 1 » دو قوتست : « يكى از آن دو قوت » « 2 » آنست كه از « و » « 3 » جنبانيدن آيد و آن را محركه « گويند » . « 4 »
« و ديگر آنكه » « 5 » از « و » « 6 » دريافتن آيد و آن را مدركه « گويند » « 7 » .
امّا محرّكه « به دو قسم شود بيرون « 8 » » : يكى « بجنبانيدن از آن جهت كه جنبش جسم ازو پديد آيد » « 9 » . و اين قسم را قوت « شوقى » « 10 » خوانند . و « او قوتى » « 11 » است كه « هر آنگه » « 12 » كه در خيال صورتى آيد كه آن صورت
هامش
( 1 ) - ل د م : اوّلى .
( 2 ) - ف : يكم - آ س م د ح ل : يكى قوت .
( 3 ) - نسخ ديگر بجز نسخهء ف : آن .
( 4 ) - نسخ ديگر : خوانند .
( 5 ) - ف : دوم آنست كه - نسخ ديگر : و ديگر آنست كه .
( 6 ) - م د ل ح س آ : آن .
( 7 ) - نسخ ديگر : خوانند .
( 8 ) - ل د م : بر دو قسم منقسم شود - س ح : اما محركه به دو قسم منقسم شود - ف : و اما محركه به دو قسمت - آ : اما محركه به دو قسم شود .
( 9 ) - د م ح ل : يكى بجنبانيدن از آن جهت كه جسم را متحرك خوانند و يكى بجنبانيدن از آن جنبش جسم ازو پديد آيد - ف آ : يكى بجنباند از آن جهت كه جنبش جسم ازو پديذ آيد ، و اين قسم را قوت شوقى - س : يكى كه بجنباند از آن جهت كه جسم را به حركت خواند و يكى كه بجنباند از آن جهت كه جنبش جسم ازو پديد آيد اما قوت اول را قوت شوقى خوانند در كتاب معاد : « و المحركه على قسمين : امّا محرّكه بانها باعثه و امّا محرّكه بانها فاعله » رجوع شود بصفحهء 269 كتاب نجاة .
( 10 ) - دل : شهوى - م : باعثه - ظاهرا شوقيه صحيح است چنان كه در كتاب معاد : « و المحركه على انها باعثه ، هى القوة التّروعية و الشوقيه و هى القوة التي اذا ارتسم فى التخيل الذي سنذكره بعد صورة مطلوبة او مهروب عنها حملت القوة التي نذكرها على التحريك و لها شعبتان : شعبة تسمى قوة شهوانيه . . . » همچنين رجوع شود بصفحهء 259 كتاب نجاة .
( 11 ) - آ : و آن صورتيست - ظاهرا متن صحيح است زيرا در كتاب معاد : « و الشوقيه و هى القوة التي . . . » ، رجوع شود بصفحهء 259 كتاب نجاة .
( 12 ) - ل م د ح : هر آنگاه - آ س : هرگاه كه .