سبب افعال وى بجهتهاى مختلف افتد و او را » « 1 » نفس حيوانى خوانند .
« امّا » « 2 » آن قسم كه فعل « او نه به قصد » « 3 » و اختيار باشد « به دو قسم شود : يكى آن كه » « 4 » فعل وى « بر » « 5 » يك جهت باشد و « او را » « 6 » طبيعت خوانند . « و ديگر قسم آنكه فعل وى بجهتها » « 7 » مخالف يكديگر افتد و « او را » « 8 » نفس نباتى « خوانند » « 9 » . و اين هر سه قسم اگر چه شركت دارند در نام نفس [ امّا ] « 10 » هر سه را « حدّى راست » « 11 » نتوان كردن ، براى آنكه [ اگر ما ] « 12 » گوئيم ( كه ) « 13 » نفس قوتيست كه فعل
هامش
( 1 ) - از ل م د ف ساقط شده و بجاى اين عبارت در ف : اين را - ل م د : آن را - س : بدين سبب افعال او بر جهات افتد مختلف و آن را - آ : بدين سبب افعال او بر جهات مختلف افتند و آن را - ح : بدين سبب افعال وى بر جهتهاى مختلف افتد و آن را .
( 2 ) - در نسخ ديگر : و . در ف از اينجا تا « و اين هر سه قسم » به اين ترتيب نوشته شده :
« و طبيعى آنست كه فعل او بر يك جهت باشد بىاختيار و اين را نفس طبيعى خوانند ، و نباتى آنست كه فعل او بجهات مختلف باشد هم بىاختيار و اين را نفس نباتى خوانند » .
( 3 ) - ل د ح م : وى بىقصد - س آ : او بىقصد .
( 4 ) - ح : به دو قسمت شود يك قسم - س آ : به دو قسمت : يك قسم آنكه .
( 5 ) - ل د ح م : از - س : به .
( 6 ) - نسخ ديگر : آن را .
( 7 ) - آ : و يك قسم آنك فعل وى بر جهات - س : و يك قسم آنكه فعل او بر جهتهاى - ل م ح : و ديگر قسم بر جهت هاء .
( 8 ) - نسخ ديگر : آن را .
( 9 ) - ل د م ح : گويند .
( 10 ) - س آ ل ح ندارد .
( 11 ) - ل د م : يك حدّ - ح : يك حد راست - ف س : حدّ راست .
( 12 ) - ف ندارد - م ح ل س آ : اگر .
( 13 ) - نسخ ديگر افزوده - ف ندارد .