و حدس در يافتن حدّ اوسط باشد بىرويّتى . و « مردم در حدّ بادراك مطلوبات علمى » « 1 » متفاوتند : [ و ] « 2 » بعضى زود « دريابند و بعضى دير دريابند و بعضى خود هيچ چيز بفكر در نتواند يافتن و بعضى چيزها در ظاهر يابند و چيزهاء غامض درنيابند » « 3 » .
پس در « حق » « 4 » حدس همچنين متفاوت « باشند » « 5 » بكمّ و كيف ، [ بعضى زودتر دريابند و بعضى ديرتر دريابند و بعضى كمتر و در ] « 6 » طرف نقصان « به حدى رسد كه كسى باشد كه او را » « 7 » هيچ حدس نباشد . پس ( همچنين ) « 8 » ممكن « نباشد » « 9 » در طرف « كمال كه
هامش
( 1 ) - ف : مردمان در درجهء ادراك مطلوبات علمى - س آ : مردم در حق دريافتن مطلوبات علمى - ل ح م د : و مردم در درجه ادراك مطلوبات علمى - ظاهرا عبارت متن درست نيست .
( 2 ) - در نسخ ديگر نيست .
( 3 ) - م د ح ف : ادراك كنند و بعضى دير و بعضى خود ادراك نتوانند كرد هيچ چيز را بفكر بعضى جيزهاء ظاهر دريابند و از غوامض دور باشند - س آ : زود دريابند و بعضى دير و بعضى در نتوانند يافتن هيچ چيز بفكر و بعضى چيزهاء ظاهر دريابند و غامض درنيابند .
( 4 ) - م د : قوه .
( 5 ) - م ح : اند .
( 6 ) - س آ : و بعضى زودتر دريابند بحدس و بعضى ديرتر و بعضى بيشتر و بعضى كمتر و در - ف : يا - ح م د : تا در .
( 7 ) - ف : به حدى رسد كس باشد كه او را - س آ : به حدى رسد كه كس باشد كه وى را - م د : به جائى رسد كه كس باشد كه او را .
( 8 ) - م د ح ف افزوده .
( 9 ) - ظاهرا صواب « باشد » است چنان كه در نسخههاى ديگر هم اين طور ضبط شده است و در كتاب معاد : « فيحب ان ينتهى ايضا فى طرف الزيادة الى من له حدس فى كل المطلوبات او اكثرها » .