صورت مثل صورت آلت است يا مخالف صورت آلت [ است ] « 1 » . اگر مثل صورت [ آلت ] « 2 » است ، محال « باشد » « 3 » ، براى آنكه [ آن ] « 4 » صورتهاء متفق « در » « 5 » نوع « متكثر » « 6 » بعدد ، « بسبب » « 7 » تكثر ماده باشد و چون ماده يكى باشد ، دو صورت متفق در نوع » با يكديگر موجود نتواند بود « 8 » » . و اگر « صورت » « 9 » ديگر باشد مخالف آن صورت ، پس « چگونه قوت تعقل » « 10 » صورت آلت كند .
و هر صورتى كه مثال « وى در عقل آيد عقل مر آن صورت را عاقل باشد ، اگر صورت فرس در عقل آيد عقل مر صورت آدمى را عاقل نباشد » . « 11 »
پس بدين برهان معلوم شد كه هر قوتى كه ادراك بآلت كند آلت خويش ( را ) « 12 » مدرك نباشد .
« برهان » « 13 » ديگر ؛ معلومست كه قوتهاى جسمانى چون فعل « 14 »
هامش
( 1 ) - نسخ ديگر ندارد .
( 2 ) - نسخ ديگر ندارد .
( 3 ) - ف : بود .
( 4 ) - در نسخههاى ديگر نيست .
( 5 ) - ف آ : دو .
( 6 ) - م د ل ح س آ : تكثر .
( 7 ) - س آ ف : سبب .
( 8 ) - ف : را وجود نتواند بود با يكديگر - م د ل س آ ح : با يكديگر موجود نتواند بودن .
( 9 ) - م د ل س آ ح : صورتى .
( 10 ) - ف : قوت نفس چگونه بعقل - آ : قوت او بعقل .
( 11 ) - ف : او در عقلاند مر آن صورت را عقل نباشد - آ س : وى در عقل آيد عقل بر آن صورت عاقل باشد ، اگر صورت فرس در عقل آيد عقل مر صورت آدمى را عاقل نباشد - م د ل ح : وى در عقل آيد عقل مر آن صورت را عاقل باشد اگر صورت فرس در عقل آيد مر صورت آدمى را عاقل نباشد .
( 12 ) - آ س م د ح افزوده .
( 13 ) - س آ ح : برهانى .
( 14 ) - ف افزوده : او .