اگر منقسم شود ، « انقسام در معنوى » « 1 » باشد ، « و اين انقسام انقسامى باشد باجناس و فصول نامتناهى » « 2 » . ( پس واجب باشد كه در معقولى اجناس و فصول نامتناهى همچون جسم منقسم باشد انقسام نامتناهى ) « 3 » . و درست شده [ است ] « 4 » كه اجناس و فصول نامتناهى « نيست » « 5 » ، پس « اگر اين قسم نيز محال بود » « 6 » . و نيز اگر چنين « بود كه انقسام بر قوت نباشد بر فرض انقسام بلكه بنفس » « 7 » منقسم شود باجناس و فصول بىنهايت ( بفعل ) « 8 » ، و اين محال است .
« برهان » « 9 » ديگر ؛ و همچنين اگر صورت « احدىّ در جسم منقسم
هامش
( 1 ) - ف : قسمت او معنوى - نسخ ديگر : انقسام معنوى .
( 2 ) - م د ل آ س : و اين انقسام انقسام باجناس و فصول باشد - ح : و اين انقسام باجناس و فصول باشد - ف : آن انقسام باجناس و فصول باشد .
( 3 ) - آ س افزوده - ف : پس واجب آيد كه در هر معقول اجناس و فصول نامتناهى بوذ - ح م د ل : پس لازم آيد كه در معقولى اجناس و فصول باشد نامتناهى همچون جسم كه منقسم باشد انقسام نامتناهى ، ظاهرا عبارت اصل نسخه متن ناقص است .
( 4 ) - د م ندارد .
( 5 ) - نسخه آ : است ؛ ولى ظاهرا اصل نسخه متن صحيح است و چنين است در كتاب معاد : « و قد صحّ انّ الاجناس و الفصول و اجزاء الحدّ للشيء الواحد متناهية من كلّ وجه » . رجوع شود بصفحه 288 كتاب نجاة .
( 6 ) نسخ ديگر : اين قسم نيز محال است .
( 7 ) - ل م د همين طور است ولى اصل نسخه متن مغشوش است و عين عبارات آن به اين ترتيب است : بود كه اين انقسام مر موقوف بر توقف انقسام عقلى بلكه بنفس خويش - ح : كه انقسام بر قوت نباشد بر فرض انقسام بلكه بنفس - ف : اين انقسام موقوف نباشد فرض انقسام عقلى كه بنفس خويش - آ : و نيز اگر انقسام عقلى نباشد بر فرض انقسام عقلى بل بنفس .
( 8 ) - م د ل ح ف افزوده .
( 9 ) - د م ح آ : برهانى .