تشيّع را از نظر دور داشتهاند ابراز نموده است . بايد اذعان كرد كه دليل اين غفلت وحكمت وجود اين نقيصه بزرگ از اينجاست كه نوع كار واجتهاد واستقصاء كامل در اين گونه مباحث از عهدهء تربيت وتحقيق وحوصلهء يك شرقشناس ساده ومعمولى خارج است ، بلكه ورود در اين معاني واجتهاد در عرصهء فلسفه وحكمت اسلامى وحكمت الهى مذهب تشيّع بالأخص ، علاوة بر استعداد وذوق ذاتي ، تنها در شأن دانشمندانى است كه از جهات مختلف واجد تعليمات وتحصيلات وورزيدگى كامل در فنون حكمت وفلسفه وتاريخ مىباشند . با اين همه در اين مقام ناگزير است محض تبرئه ورفع تقصير دانشمندان شرقشناس خاطر خوانندگان محترم را بدين نكته جلب نمايد كه همواره دسترسى بمنابع ووسائل وأسباب اصلى تحقيق در اين زمينهها بىنهايت مشكل بلكه غير ممكن است . بسيارى از اين كتب ورسائل بچاپ نرسيده وأغلب أوقات دسترسى بدانها كارى آسان نيست ! برخى ديگر از آنها بطبع درآمده ولى چون چاپ آنها سنگى وناقص ولا يقرء است وفاقد فهارس اعلام وجداول نيز مىباشد ، متتبّع بينوا وقتي با اين گونه آثار سر وكار پيدا مىكند خود را محبوس در جنگلى سحرآميز مىبيند ويكباره جهتيابى وتشخيص صراط مستقيم برايش ناممكن مىگردد . خلاصهء كلام آنكه ، ضرورىترين وعاجلترين وظايف ، تجديد چاپ وتدارك منابع ومأخذ است كه بايد بمدد ومعاونت مشترك فلاسفه وشرقشناسان ونسل جديدى از فيلسوفان إيراني انجام گردد وعالمي معنوي را كه قدر وارج وبشارت آن منزلت ومقامي لا يزال دارد ، در دنياي عصر ما بمرحلهء استحصال رساند .
در أوضاع وأحوال موجود من اعتراف دارم كه وقتي يك نفر فيلسوف وحكيم علوم الهى بهمراه علماى باستانشناسى ومورّخين وهنرمندان أصفهان ، در اين شهر بنظاره وگردش پردازد ، شايد خود را در برابر امرى غامض وواجد ارزش عاليه احساس كند .
ولى از اين امر مطلع است كه در گلستانهاى صفاهان ، در سايهء عالي ولذّتبخش مدارس ومكاتب كهنسال آن ، متفكّران بسيارى زندگانى كرده ، بتفكر وتأمّل پرداخته
و
القبسات — صفحة مقدمه 83
مساهمون: السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
صمقدمه ٨٣