قبس أول : در اين قبس از أنواع حدوث واقسام وجود از جهت حادث وغير حادث بودن ونيز تحديد موضوع مورد بحث كتاب گفتگو مىشود كه جميعا شامل هفت ومضه است . وومضههاى چهار وهفت هر كدام مشتمل بر هفت « وميض » .
1 - اين تقسيم بندى را مىتوان چنين تفسير كرد كه « قبس » بمنزله « باب » و « ومضه » در حكم « فصل » و « وميض » همچون « بند » فرض شده است .
قبس دوم : در اين قبس أنواع سهگانه سبق ذاتي مورد بحث است وبر اثبات آن برهان اقامه مىشود . اين مباحث اين قبس جمعا در طي هفت ومضه آمده وومضه سوم آن مشتمل بر هشت وميض وومضهء پنجم آن شامل چهار وميض وومضه هفتم داراى چهار ومض است :
در اينجا به خلاصه موضوع مورد بحث در ومضه أول وخلاصه مسأله مورد گفتگو در وميض آخر اشاره مىشود . باشد كه مطالب مورد بحث كتاب وسياق سخن سيد داماد اندكى روشن شود :
ومضه نخست : از آنچه در كتب ديگر خود بر تو خوانديم دريافتى كه « وجود » هر شئ در هر ظرف ووعائى وقوع نفس همان شئ است در همان وعاء وهيچ امرى ديگر بدان ملحق يا منضم نمىشود . چه در غير اين صورت مطلب « هل بسيطه » بدل به « هل مركبه » شده وثبوت شئ في نفسه به معنى « ثبوت » شئ براي شئ ديگر درآيد .
واين هر دو بديهي البطلان است الخ .
وميض آخر : داماد مىگويد : به عبارت ديگر هر گاه صادر أول سرمدي الوجود وهمراه با جاعل تام خود كه واجب بالذات است در متن أعيان تحقّق داشته باشد لازم مىآيد كه مجعول در مرتبهء ذات جاعل تحقق داشته ومعيت ذاتي در متن أعيان با وى داشته باشد وبنا بر اين ذات جاعل بما هي هيچ نوع تقدمى ولو در مرتبهء عقل بر مجعول خود ندارد وتصور تقدم جاعل بر مجعول امكان ندارد . وامتياز جاعل از مجعول از ميان مىرود وتقدم رتبي جاعل بر مجعول در مرتبهء ذات نيز از ميان مىرود . واين نيز بديهي - البطلان است .
القبسات — صفحة مقدمه 71
مساهمون: السيد محمد باقر الداماد ( الميرداماد )
صمقدمه ٧١