وحق صريح در دعا وأجابت وبرگشت امر بسوى خداى سبحانه در آغاز وانجام ، صفحهء 484 - 407 .
أو در آغاز كتاب با فروتنى خاص از خود به عنوان « أحوج المخلوقين وأفقر المربوبين إلى اللّه الحميد الغنىّ » ياد مىكند وخود را با نام « محمّد بن محمّد يدعى باقر داماد الحسيني » مىخواند وسپس مىگويد كه يكى از ياران كه ياراى رد أو نبود با الحاح والتماس از من خواست كه كتابي مفرد بسازم ودر آن با ادلّه وبراهين اثبات نمايم كه خداوند ابداع وتكوين متفرّد به قدم وسابق به دوام ومتوتّر به ازليّت ومستأثر به سرمديّت است ، وعالم با همه أركان واجزاء وأخلاط واعضايش از عقول ونفوس گرفته تا هيوليات وصور وأجسام واعراض همه مسبوق به عدم وطارف به حدوث ومرهون به هلاك وممنوّ به بطلان است . ونيز بدشوارى اين مسأله اشاره مىكند ومىگويد كه حل اين مسأله براي حكماى كرام وعقلاى عظام دشوار بوده است بطورى كه شيخ ورئيس فيلسوفان اسلام يعنى ابن سينا در كتاب جدل از منطق شفا گفته است كه هر دو جانب اين مسأله جدلى وغير برهاني است ، زيرا در هيچ يك از دو طرف آن ادلّه برهاني وجود ندارد وبدين جهت مسأله اينكه جهان أزلي است يا حادث از مسائل جدليّة الطرفين « 1 » بشمار مىآيد .
أو با استناد به گفتهء ابن سينا أنواع حدوث را معيّن وحريم نزاع واختلاف را در مسأله حدوث عالم مشخّص مىسازد ودر اين باب چنين مىآورد : آنچه را كه حكما آن را « ابداع » خوانند عبارتست از وجود بخشيدن به چيزى بعد از عدم « 2 » مطلق ، زيرا
هامش
( 1 ) - « . . . . وبالجملة ما يقع فيه شك وهو موضع شك ، اما ليقاوم الحجج فيه ويكافيها واما لفقدان الحجج في الطرفين جميعا ، أو بعدها عن الامر المشهور مثل حال العالم أهو أزلي أم ليس . كتاب الشفاء از ابن سينا ، المنطق ، الجدل ، بتحقيق دكتر احمد فؤاد الأهواني ومقدمه دكتر إبراهيم مذكور ، قاهره 1385 ه . 1965 م . ص 76 .
( 2 ) - مىرسيد شريف جرجانى در تعريف ابداع گويد : ايجاد الشئ من لا شئ . التعريفات ذيل « الابداع » .