مىدهد . بجاست كه همهء اينها وسيلهاى براى هدايت مؤمنان نيز باشد .
شرح آيات :
[ 85 ] كافى است كه به طبيعت پيرامون خود نگاهى ژرف بكنيم تا بدانيم كه همه چيز بر حكمت و با هدف و براى مدّت محدود آفريده شده است و از اين جا به حكمت آفرينش انسان پى مىبريم .
در اين مورد پرسشى هست و آن اين كه « اگر آفرينش آدمى نيز بر حكمت است و وى همانند جهان هستى محكوم به سنّت حق است ، چرا برخى از مردم مرتكب گناه مىشوند و كيفر نمىبينند » ؟ پاسخ آن است كه :
خداوند چنين وعده داده كه روز جزا پس از روز آزمون بيايد ، از اين رو سزاست كه از اعمال كافران دل تنگ نباشيم ، بلكه آنان را بيم دهيم و رهايشان كنيم و به وضع مؤمنان اهتمام ورزيم .
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ
- آسمانها و زمين و آنچه را كه ميان آنهاست جز به حق نيافريدهايم ، و بى ترديد قيامت فرا مىرسد ، پس گذشت كن گذشتى نيكو » .
امّا اگر مشركان ائتلاف كنند و مؤمنان را از انجام فرايضى دينى باز دارند و / 486 مستضعفان را از راه ايمان منع كنند ، در اين صورت خدا به مؤمنان اجازهء جهاد مىدهد :
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ
.
« صفح » به معنى اعراض است و اعراض نيكو آن است كه مسبوق به وعظ و ارشاد باشد و به دنبال آن توقّع هدايت .
[ 86 ] خداست كه جهان هستى و انسان را بر حكمت آفريده است .
بنا بر اين روا نيست كه كسى خود را براى خاطر مردم يا به سبب واداشتن آنان به ايمان هلاك كند .
إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ
- خداى توست آفرينندهء آگاه » .