است تا آدمى با زراعت آنها را به دست آورد . وى را آموخته است كه چگونه موادّ زمين را دگرگون سازد تا بتواند از آنها بهره برد . چنان كه براى هر موجود زنده روزيى مناسب نهاده است . آيا چنين نيست كه برخى از حشرات و چار پايان و پرندگان و ماهيها روزى آدمى است ؟
وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ
- و معيشت شما و كسانى را كه شما روزى دهشان نيستيد در آن جا قرار داديم . » « معايش » جمع معيشت به معنى طلب اسباب روزى در سراسر زندگى است ، در تفسير آيه گفتهاند مراد كسانى هستند كه خود قادر به گذران زندگى نباشند از قبيل بيماران و زمين گيرها و مانند آن .
[ 21 ] با وجود آن كه آدمى براى تأمين روزى مىكوشد ، مثلا زمين را شخم مىكند و شكار مىطلبد ، كوشش او فقط وسيلهاى براى جريان رحمت خداست نه چيز ديگر . گنجينههاى پروردگار پر از روزى و منتظر اوامر اوست و جز به اقتضاى حكمت گشوده نمىشود ، كى حكمت اقتضا مىكند ؟ آن گاه كه آدمى بكوشد .
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
- هر چه هست خزاين آن نزد ماست و ما جز به اندازهاى معين فرو نمىفرستيم . » هر گاه خداوند آدمى را بى آن كه بكوشد ، نعمت دهد ، او را به تنبلى و ناز پروردگى سوق داده است و اگر / 452 بيشتر از آنچه نياز اوست نعمت بخشد ، طغيان مىكند .
[ 22 ] از گنجينههاى رحمت الاهى بركات آسمان است . بادها به سبب حركت خورشيد مىوزند و ابرها را باردار و آنها را جمع مىكنند . اين ابرها كه داراى الكتريستهء مثبت و منفى هستند ، بارانزا مىشوند .
وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ فَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَسْقَيْناكُمُوهُ وَ ما أَنْتُمْ لَهُ بِخازِنِينَ
- و بادهاى آبستن كننده را فرستاديم و از آسمان آبى نازل كرديم و شما را بدان سيراب ساختيم و شما را نرسد كه خازنان آن باشيد . » آن گاه باقى آبها در خزاين اندرون كوهها به ارادهء پروردگار ذخيره مىشوند .