كيست كه استفاده از آنها را براى ما مقدور كند ؟
اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ
- خداست كه آسمانها و زمين را آفريد و از آسمان باران نازل كرد و بدان باران براى روزى شما ميوهها رويانيد . » به طبيعت با نگاهى تازه و عبرت آموز بنگر ، آيا به جز نعمتهايى كه پيرامون توست چيزى مىبينى . / 411 چرا باران ، نعمت و رحمت الهى ، كه از آسمان مىبارد دل تو را بر نمىانگيزد ؟ كيست كه ميليونها تن آب دريا را پس از تصفيه و تبخير به آسمان مىبرد و آن را با اكسيژن هوا و با نيتروژن رعد مىآميزد و در هر سويى پخش مىكند ؟ كيست كه انواع نمكها و نيز حاصل خيزى و دانهها را در زمين مىنهد تا به يارى بارانها به ميوههاى گوناگون تحوّل يابد ؟
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْفُلْكَ لِتَجْرِيَ فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ
- و كشتيها را رام شما كرد تا به فرمان او در دريا روان شوند . » آيا كشتيها در درياها به فرمان تو حركت مىكنند ؟ اگر بادها بايستند و خيزش امواج نباشد كشتيها مىتوانند به سوى مقصد روانه شوند ؟
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الْأَنْهارَ
- و رودها را مسخّر شما ساخت . » [ 33 ] خورشيد كه بسيار بزرگتر از زمين ماست و ماه كه كوچكتر از آن است ، هر دو با نظام معيّنى بالاى سيّارهء ما همراه با روشنايى و جاذبهء خود در حركتاند ، چه كسى آنها را به تسخير ما آورده است ؟ آيا سپاس نگزاريم ؟
وَ سَخَّرَ لَكُمُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ دائِبَيْنِ وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ
- و آفتاب و ماه را كه همواره در حركتند رام شما كرد و شب و روز را مسخّر شما گردانيد . » آن گاه كه تاريكى همه جا را مىگيرد زمان خواب و آرامش است و چون روشنى روز فرا مىرسد وقت زندگى و حركت است .
[ 34 ] با اين كه همهء خواستهها و آرزوهاى بشر عادتا بر آورده نمىشود ، امّا ميان آنها با عطاى خداى سبحان تناسبى هست . به اندازهاى كه به خدا اميدوار