/ 397
خود را سرزنش كنيد نه مرا
رهنمودهايى از آيات :
در بخش پيشين خوانديم كه كردار كافران همچون خاكسترى در معرض تندباد است كه نتيجهاى از آن به دست نمىآورند . در اين بخش علّت را بيان مىكند و نيز ، به عكس ، ثبات كردار مؤمنان را يادآور مىشود . چرا و چگونه ؟ كافران به طاغوت و جبت ( شيطان ) مىگروند ، حال آن كه آن دو نه از هدايت بهرهورند و نه به خودشان وثوق دارند . طاغوت كه صورت مجسّم آن مستكبرانند ، روز قيامت از پيروان خود بيزارى مىجويند و چون پيروان از ايشان يارى بخواهند و بگويند كه « ما تابع شما بوديم ، آيا مىتوانيد اندكى از عذاب ما بكاهيد ؟ » پاسخ مىشنوند كه خود ما همچون شما گمراه بودهايم و توان دفع عذاب از خود را نداريم . امّا جبت كه صورت مجسّم آن شيطان است ، روز قيامت پيروان خود را سرزنش مىكند و مىگويد : « خدا به شما وعدهء حق داد و من وعدهء باطل ، و من شما را به پيروى از خود مجبور نكردم ، به دلخواه خود از من پيروى كرديد ، شما لايق سرزنش هستيد نه من » . آن گاه مىافزايد : « نه شما مرا از عذاب مىرهانيد ، نه من شما را ، و اكنون با برائت از شرك شما و به عكس وعدههاى سابق خود مىگويم / 398 كه عذاب دردناكى گريبانگير ستمكاران است » .
اين چنين گمانها و آرزوهاى كافران كور شد ، امّا مؤمنان به اجازهء الهى در باغهايى جاودانى در آمدند كه چشمهها در آنجا جارى است . بهشتيان به يكديگر سلام مىدهند ، به خلاف دوزخيان كه جدال مىكنند . علّت ثبات كردارهاى مؤمنان از آن روست كه خدا آنها را ثبات مىبخشد و مانند درختى خوب كه ريشهاش