زندگى در حال تطوّر است نه آن كه ايستا و بر نظمى لا يتغيّر قائم باشد .
3 - از ابو جعفر باقر ( ع ) به نقل از فضيل بن يسار روايت شده كه گفت : از ابو جعفر ( ع ) شنيدم كه مىگفت : « از امور بعضى محتوم است و به ناچار شدنى است و بعضى موقوف در نزد خداست دربارهء آنها هر چه بخواهد مىكند و نيز هر آنچه را بخواهد باثبات مىكند و از « موقوفها » كسى را آگاه نمىسازد . امّا آنچه را پيامبران آوردهاند كائن است و خداوند خود يا پيامبر يا فرشتگان خود را تكذيب نمىكند » .
4 - زراره از ابو جعفر ( ع ) و او از على بن حسين ( ع ) روايت كرد كه گفت : « اگر آيهاى كه در كتاب خداست نمىبود ، ما كان و ما يكون را به شما بيان مىكردم » . پرسيدم : « كدام آيه ؟ » گفت :
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
.
[ 40 ]
وَ إِنْ ما نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ
- اگر پارهاى از آنچه را كه به آنها وعده كردهايم به تو بنمايانيم يا تو را پيش از وقت بميرانيم . » بخشى از عذاب را كه به كافران وعده مىدهيم اعمال مىكنيم و تو نيز مىبينى يا آن كه پس از مرگ تو عذاب صورت مىگيرد . از اين رو كافران و دشمنان رسالت بايد بترسند از اين كه عذاب الاهى در صورت ادامهء گمراهى آنان را فرو گيرد ، و اين امر يا زودتر صورت مىپذيرد تا انتقامى به نفع رسول اكرم باشد يا آن كه به زمان بعد موكول مىشود .
/ 362
فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ وَ عَلَيْنَا الْحِسابُ
- در هر حال آنچه بر عهدهء توست تبليغ است و آنچه بر ماست حساب كشيدن است . » وظيفهء پيامبر تبليغ حقايق است و بس ، و حساب و كيفر دادن كافران با خداست كه هر وقت بخواهد انجام مىدهد ، و اين بدان معنى نيست كه پيامبر نمىتواند از خداوند براى كافران عذاب بخواهد ، يا اگر خواست ، خدا اجابت نمىكند ، امّا هر گاه پروردگار عذاب قومى را اراده كند پيامبران نمىتوانند آن را برگردانند چنان كه نوح نتوانست عذاب را از پسرش باز گرداند .