است . در اين حال نصرت خدا رسيد و عذاب خدا كافران را در گرفت بجز كسانى كه به ارادهء الاهى نجات يافتند . كسى نمىتواند عذاب خدا را از گناهكاران منع كند . در اين قصّههايى كه از گذشتگان نقل شد خردمندان را عبرت است و افترا بر خدا نيست بلكه سخنان حقّى است كه مطالب پيامبران گذشته را تصديق مىكند و به تفصيل سخنان مىپردازد و مؤمنان را راه مىنمايد و رستگارشان مىكند .
شرح آيات :
بشر و طبيعت او
[ 103 ] اساسا هر آدمى به راهنمايى خردى كه خداوند در او به وديعه نهاده و نيز راه هدايت را به وى نموده است ، بايد ايمان داشته باشد ، امّا عملا اندكى از مردم به درجهء ايمان مىرسند ، چنان كه اندكى از آدميان از دانش و ارادهاى كه چهرههاى درخشان جهان بشريّت از آن برخوردارند سود مىبرند . از اين رو پيامبر نبايد به سبب ايمان ناپذيرى اكثريّت مردم دچار تنگنا و مشقّت باشد بلكه بايد سپاسگزار باشد كه گروهى ايمان آوردهاند ، چرا كه باعث آمده است كه گروهى از فرزندان آدم به رغم سختيها به قلّهء شامخ ايمان برسند .
وَ ما أَكْثَرُ النَّاسِ وَ لَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ
- هر چند تو به ايمانشان حريص باشى بيشتر مردم ايمان نمىآورند . » [ 104 ] ايمان ناپذيرى مردم دليل آن نيست كه رسالت مخالف مصالح آنان است يا پيامبر از آنان اجرى بخواهد يا اين كه رسالت به گروهى معيّن اختصاص داشته باشد .
وَ ما تَسْئَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ
- و تو در مقابل پيامبريت از آنها مزدى نمىطلبى و اين كتاب جز اندرزى براى مردم جهان نيست . » [ 105 ] ايمان ناپذيرى كافران به اين سبب هم نيست كه نشانههاى آفرينش اندك است . بلكه بسيار است و در آسمانها و زمين گسترده ، ليكن آنان از