سوى ديگر خدايى كه زندان را براى او مقدّر كرده بود ، نجات او را نيز نوشته بود ، بدين سان كه ملك در خواب هفت گاو فربه را مىبيند كه هفت گاو لاغر آنها را مىخورند و نيز هفت سنبل سبز را مىبيند كه هفت سنبل خشك آنها را مىخورند . از بزرگان دربار مىخواهد كه خواب را تعبير كنند و آنان مىگويند : « خوابهايى آشفته است و ما از اين كار ناتوانيم » . دوست زندانى يوسف در آن جا حاضر بود ، يوسف را به ياد آورد كه هنوز در زندان است . به دستور ملك نزد او رفت و تعبير خواب را از او جويا شد . يوسف گفت : « هفت سال فراخ و حاصل خيز در پيش داريد و به دنبال آن هفت سال قحط ، اين سالها آن سالها را يعنى اندوختهها را خواهند خورد و سپس سالى پر نعمت خواهد رسيد كه مردم گرسنگى را مهار خواهند كرد . « 17 » بدين سان خداوند اسباب نجات يوسف را فراهم آورد .
/ 208
شرح آيات :
سفارش يوسف
[ 42 ] ساقى به تعبير خواب نجات مىيافت كه يوسف با استفاده از فرصت از او خواست كه شكايت او را نزد پادشاه بگويد ، امّا يوسف مىبايست در اين باره به خدا توسّل مىجست نه به زندانى نجات يافته يا پادشاه ، زيرا وى پيامبر خدا بود و مىبايست پيوندهاى خود را از مردم ببرد و تنها دل به خدا ببندد .
وَ قالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ ناجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ
- به يكى از آن دو كه مىدانست رها مىشود گفت : مرا نزد مولاى خود ياد كن . » چرا قرآن تعبير « ظنّ » را به كار برده است ، حال آن كه پيش از اين گفته بود . يوسف به تعليم الهى تعبير خواب را مىداند ؟ صاحب مجمع البيان در پاسخ مىگويد : « ظنّ » در اين جا به معنى « علم » است ، و معنى آيه اين است كه به آن
هامش
صاحب خود يعنى يوسف را به ياد ملك بياورد ، و اين قول ارجح است . رجوع كنيد به تفسير آيات مشكله ، ص 318 .
( 17 ) - قول معروف اين است كه انگور فراوانى خواهيد داشت تا از آنها شراب بسازيد .