إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ
- حكم جز حكم خدا نيست . » از سوى ديگر چون خداست كه داراى ولايت حقّه در جهان است ، لازم مىآيد كه همو در عرصهء قانون گذارى و سياست از طريق خليفه و رسول حاكم باشد .
أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
- فرمان داده كه جز او را نپرستيد . » از اين رو كسى بى اجازهء او حق سلطه ندارد و در اين مورد حكم اباحه نداده است چنان كه در نعمتهاى زمينى داده است و به تعبير فقهى اصل در نعمتهاى الاهى اباحه و حلّيّت است . آدمى در بهره بردارى آزاد است مگر آن كه نصّى به خلاف آن آمده باشد ، امّا در سلطه اصل به عكس اين است ، يعنى كسى از حاكميّت شخص ديگر نبايد اطاعت كند مگر آن كه نصّى آن سلطه را استوار كند .
ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
- اين است دين راست و استوار ، ولى بيشتر مردم نمىدانند . » اين دين راه درست زندگى است و كسى نبايد از ديگرى جز به اجازهء خدا اطاعت كند و نبايد به دين طاغيان بگرود يا در برابر آنان خاموشى گزيند و نبايد حاكميّت فرعونها را بپذيرد يا به آن خرسند باشد . از اين جا در مىيابيم كه هدف اصلى آيه اين است كه دين همان سياست و سياست همان دين است .
امّا امروزه مىبينيم كه دين را از سياست جدا مىكنند . فرعون ايشان مىگويد : « دين در سياست راه ندارد و به عكس سياست را نيز در دين راهى نيست » و هامان ايشان مىگويد : « دولت مردان نبايد در دين مداخله كنند » و قارون ايشان اعلام مىكند كه « ما دولت مردانى را مىخواهيم كه در سياست مداخله نكنند » .
بيشتر مردم در راه جدايى دين از سياست مىكوشند و اين امر به / 204 تأثير تبليغات دروغين و نيز به سبب اين است كه آنان مسئوليّتهاى دين و سياست را دشوار مىپندارند و مىخواهند به آداب و رسوم دينى كه آسان است بسنده كنند .
[ 41 ] يوسف پس از بيان حقايقى چند به دو رفيق زندانى خود ، خواب آنان را تعبير كرد .