و هم چنان كه نعمت خود را پيش از اين بر پدران تو ابراهيم و اسحاق تمام كرده بود بر تو و خاندان يعقوب هم تمام مىكند كه پروردگارت دانا و حكيم است . » / 164 عليم و حكيم اشاره دارد به اين كه خداوند به همهء نيّات و اعمال مردم ، چه بپوشانند ، چه آشكار كنند آگاه است و هر چه عطا كند بر پايهء نيّت خوب و عمل آنان است . از اين روست كه يوسف را به حق برگزيد . باقى قصّه به اين امر دلالت دارد .
[ 7 ] در قصّهء يوسف و برادرانش كه در آغاز به او حيله كردند و سپس بازگشتند و عمل خود را اصلاح نمودند رهنمودهايى براى مردم است : آدمى را به طبيعت خود آگاه مىكند كه در برابر شهوات مىلغزد ، سپس دچار مصائب و آلام مىگردد و سرانجام توبه مىكند و به اصلاح خويشتن مىپردازد . امّا اين عبرت براى همهء مردم نيست بلكه كسانى راست كه جوياى حقيقتاند و اندازهء نياز به حقيقت را مىدانند .
لَقَدْ كانَ فِي يُوسُفَ وَ إِخْوَتِهِ آياتٌ لِلسَّائِلِينَ
- در داستان يوسف و برادرانش براى آنان كه از آن پرسيدهاند عبرتهاست . » رهنمودهايى كه در آيه آمده است چيست ؟ دو نوع عبرت تاريخى در قصّهء يوسف و برادران مىيابيم :
1 - فرجام نيك از آن پرهيزگاران است ، و اين فقط در پايان قصّه آشكار مىشود .
2 - رهنمودهايى كه بيانگر روحيّات آدمى و طبيعت قواى متناقض در ذات اوست ، و اين كه خداوند چگونه بندگان خود را در تنگناها يارى مىكند ؟ و پند گونههايى كه از لحظههاى حسّاس قصّه به دست مىآيد . از اين رو بايد در اين دو نوع رهنمود كه براى ما سودمند است تدبّر كنيم .
شوراى برادران
[ 8 ] برادران يوسف به شورا نشستند و گفتند : يوسف و برادر مادرى او نزد