[ 111 ] بشر كارهاى بد و خطاهاى خود را توجيه مىكند و مىكوشد كه به انگيزهء هواى نفس مسائل دينى را به نفع خود بچرخاند و يا كتاب خدا را به غلط تفسير مىكند و خود را فريب مىدهد ، خداوند به هيچ يك از اينها نمىنگرد ، بلكه به حقيقت اعمال مىنگرد و جزاى آنها را به طور كامل مىدهد و علم پروردگار به همهء آن اعمال فراگير است .
وَ إِنَّ كُلًّا لَمَّا لَيُوَفِّيَنَّهُمْ رَبُّكَ أَعْمالَهُمْ إِنَّهُ بِما يَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
- و پروردگار تو پاداش اعمال همه را به تمامى خواهد داد و خدا به كارهايى كه مىكنند آگاه است . » / 136 تأكيدهاى پياپى كه در آيه ديده مىشود دالّ بر اين است كه بشر با توجيه كتاب خود را مىفريبد چنان كه با چيزهاى ديگر فريب مىدهد و خداوند ياد آور مىشود كه اين خدعه سراب است و تنها چيزى كه مىماند عمل اوست .
فاستقم كما امرت
[ 112 ] چرا انسانها در دنيا اختلاف مىكنند ؟
زيرا آدمى به حدود و حقوق خود خرسند نيست بلكه مىخواهد از حدود تجاوز و به حقوق ديگران تعدّى كند . شخص متجاوز با تجاوز خود ارزشهاى الهى را كه بر سر راه او هستند از ميان مىبرد و آنها را بر حسب تمايلات خود تفسير مىكند تا ارزشهاى الهى را جزء معاملات فاسد خود قرار دهد . از اين رو بسيار سخت است كه كسى دربارهء تفسير كلام آسمانى بر حسب خواهشهاى نفسانى با نفس خود مبارزه كند و در خطّ « كتاب » بايستد و خود را با معيارهاى آن تطبيق دهد .
قرآن قاطعانه بر اين حقيقت تأكيد مىگذارد .
فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ
- همان گونه كه فرمان داده شدهاى استقامت كن . » پيامبر به بركت عصمت الهى و حسن توكّل استقامت مىكند . مؤمنان در اين باره با دشواريهايى رو به رو مىشوند كه آنان را از راهشان منحرف مىكند ، امّا فورا به سوى خدا باز مىگردند و استقامت مىورزند .