الف : تعريف حكمت
واژهء حكمت داراى دو تعريف است :
1 - تعريف لغوى .
2 - تعريف اصطلاحى .
1 - تعريف لغوى حكمت : كلمهء « حكمت » يكى از واژههاى قرآنى است ، راغب اصفهانى در مفردات ، حكمت را چنين تعريف كرده است : « حكمت عبارت است از رسيدن به حق به كمك علم و عقل ، بنابراين حكمت در مورد خداوند عبارت است از معرفت موجودات و ايجاد آنها در نهايت احكام ، و در مورد انسانها عبارت است از شناختن موجودات و انجام كارهاى نيك ، و اين حكمت همان است كه خداوند لقمان را به آن توصيف كرده ، مىفرمايد :
وَ لَقَدْ آتَيْنا لُقْمانَ الْحِكْمَةَ
و نيز پيامبر گرامى ( ص ) فرمودهاند : « برخى از شعر حكمت است » يعنى قضيهاى راست و مطابق با واقع است ، و اين اشاره است به سخن لبيد شاعر كه گفت « ان تقوى ربّنا خير نفل » : داشتن تقواى الهى بهترين نيكى است » « 1 » .
علامه ( ره ) در تفسير آيه ( 269 ) سوره بقره
( يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ . . . )
فرمودهاند : حكمت عبارت است از قضاياى صادق و مطابق با واقع از آن نظر كه به نوعى مشتمل بر سعادت انسان مىباشند ، مانند معارف الهى در زمينه مبدء و معاد ، و نيز معارفى كه بازگوكنندهء حقايق عالم طبيعى است از جهت اينكه متضمن سعادت انسان مىباشند ، و حقايق فطرى كه اساس و زيربناى برنامههاى دينى هستند « 2 » .
واژه فلسفه
اكنون كه با واژه حكمت آشنا شديم لازم است با واژه فلسفه نيز آشنا شويم .
هامش
( 1 ) مفردات ، ماده حكم .
( 2 ) الميزان ، ط بيروت ، ج 2 ، ص 395 .