واضح است كه عذاب خدايى كه هم قوى است و هم بىنياز مطلق ، شديد خواهد بود ؛ چرا كه او ميتواند از وجود بندگانش چشم پوشيده ، همه را دستخوش هلاكت نمايد و به ديار عدم بفرستد ، و از نو خلق و بندگان ديگرى بيافريند همچنانكه همين عمل را در امم گذشته انجام داده است .
آرى ، تمامى موجودات ريز و درشت و زمينى و آسمانى اين عالم ، با زبان حال ، گوياى اين حقيقتند كه « ربّ العزّة » و « ولىّ حميد » تنها او است ، و ربّ ديگرى غير از او نيست .
اين خلاصه و برداشتى بود از آيات اين سوره . « 1 »
س 81 - از مجموع بيانات آيهء 133 بقره
« . . . نَعْبُدُ إِلهَكَ
. . .
وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ . »
درخصوص دين ابراهيم عليه السّلام و فرزندانش چه استفادهاى مىشود ؟
ج - در اين پرسش و پاسخ روى هم رفته اين معنا به چشم مىخورد : كه دين ابراهيم اسلام بوده ، و دينى هم كه فرزندان وى ، يعنى اسحاق و يعقوب و اسماعيل و نوادههاى يعقوب ، يعنى بنى اسرائيل و نوادههاى اسماعيل يعنى بنى اسماعيل خواهند داشت ، اسلام است ، و لا غير ، چه اسلام آن دينى است كه ابراهيم از ناحيهء پروردگارش آورده ، و در ترك آن دين ، و دعوت به غير آن ، احدى را دليل و حجتى نيست . « 2 »
س 82 - منظور از « حنيفيت » كه منتسب به حضرت ابراهيم است چيست ؟ ( بحث روايتى )
ج - در تفسير عياشى از امام صادق عليه السّلام در ذيل آيهء
« قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 4
( 2 ) . الميزان ؛ ج 1 ص 462 .