در هشتمين آيه ، به تعبير تازهاى برخورد مىكنيم و آن پيوند و ارتباط حيات طيّبه ( زندگى پاك و پاكيزه ) با اعمال صالح ( و صفاتى كه سرچشمهء آن اعمال است ) مىباشد ، مىفرمايد : « هر كس عمل صالح انجام دهد در حالى كه مؤمن است خواه مرد باشد يا زن ، به او حيات پاكيزه مىبخشيم و پاداش آنها را به بهترين اعمالى كه انجام دادهاند خواهيم داد ! » ( مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ اوْ انْثى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيوةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اجْرَهُمْ بِاحْسَنِ ماكانُوا يَعْمَلُونَ )
در آيات گذشته ، بيشتر تأثير اخلاق در جنبههاى زندگى اجتماعى مطرح بود ، در حالى كه ظاهر آيهء مورد بحث ، بيشتر جنبهء زندگى فردى را مطرح مىكند ، لذا مىگويد هر فرد از انسانها مرد باشد يا زن ، داراى ايمان و عمل صالح باشد ، صاحب حيات طيّبه خواهد بود .
در اين آيه ، هيچ اشارهاى به اين كه منظور منحصراً « حيات طيّبهء » در قيامت است وجود ندارد ، بلكه بيشتر اشاره به « حيات طيّبهء » دنيا يا مفهوم عامّى كه دنيا و آخرت را شامل بشود ، دارد .
حيات طيّبه چيست ؟ - در اين كه منظور از حيات طيّبه ( زندگى پاكيزه ) در اينجا چيست ؟ مفسّران تفسيرهاى متعدّدى ذكر كردهاند ، بعضى آن را به معنى روزى حلال ، و بعضى به قناعت و رضا به دادهء الهى ، بعضى به عبادت همراه با روزى حلال ، بعضى به توفيق بر اطاعت فرمان الهى ، تفسير كردهاند . و بعضى هرگونه پاكيزگى از آلودگيها ، ظلمها ، خيانتها ، عداوتها ، اسارتها و ذلّتها و طهارت و پاكيزگى و رفاه و آسايش را در مفهوم آن مندرج دانستهاند ؛ ولى با توجّه به جملهء وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ اجْرَهُمْ كه ناظر به پاداش آخرت است ، بيشتر به نظر مىرسد كه « حيات طيّبه » اشاره به زندگى پاكيزهء اين دنيا باشد .
* * * در نهمين آيه از آيات مورد بحث ، اعراض از ياد خدا و حالت غفلت و بى خبرى را سرچشمهء « معيشت ضنك » ( زندگى تنگ و سخت ) مىشمرد و مىفرمايد : « هر كس از ياد من روى گردان شود زندگى سخت و تنگى خواهد داشت ، و روز قيامت او را نابينا محشور مىكنيم . » ( وَمَنْ اعْرَضَ عَنْ ذِكْرى فَانَّ لَهُ مَعيْشَةً ضَنْكاً وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيمَةِ اعْمى )
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 55
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٥