مىكنند ؛ نماز را بر پا مىدارند ؛ و زكات را مىپردازند ؛ و خدا و رسولش را اطاعت مىكنند ؛ به زودى خدا آنان را مورد رحمت خويش قرار مىدهد ؛ خداوند توانا و حكيم است !
7 - خداوند ، ولىّ و سرپرست كسانى است كه ايمان آوردهاند ؛ آنها را از ظلمتها ، به سوى نور خارج مىسازد ؛ ( امّا ) كسانى كه كافر شدند ، اولياى آنها طاغوتها هستند كه آنها را از نور ، به سوى ظلمتها بيرون مىبرند ؛ آنها اهل آتشند و هميشه در آن خواهند ماند .
8 - اى كسانى كه ايمان آوردهايد تقواى الهى پيشه كنيد و ( هميشه ) با صادقان باشيد !
تفسير و جمعبندى
از آيات سورهء ممتحنه به خوبى بر مىآيد كه بعضى از مؤمنان تازه كار و بى خبر از دستورات اسلام ، با دشمنان سر و سرّى داشتند .
از شأن نزول آيات آغاز اين سوره استفاده مىشود كه پيش از فتح مكّه فردى به نام « حاطِبِ بْنِ ابى بَلْتَعَهْ » توسط زنى به نام « ساره » نامهاى مخفيانه به اهل مكّه نوشت كه رسول خدا صلى الله عليه و آله قصد دارد به سوى شما بيايد و مكّه را فتح كند ، آمادهء دفاع از خود باشيد .
اين در حالى بود كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آمادهء فتح مكّه مىشد ، و ترتيبى داده بود كه اين خبر بههيچ وجه منتقل به مردم مكّه نشود تا مقاومت چندانى نشود ، و خونها كمتر ريخته شود .
زن آن نامه را گرفت و در لاى گيسوان خود پنهان نمود و بسرعت به سوى مكّه حركت نمود .
جبرئيل اين ماجرا را به پيامبر صلى الله عليه و آله خبر داد ، و آن حضرت ، على عليه السلام را براى گرفتن نامه به تعقيب او فرستاد ؛ او در آغاز منكر شد ، و هنگامى كه مورد تهديد قرار گرفت ، نامه را بيرون آورد و خدمت حضرت على عليه السلام داد ؛ و آن حضرت نامه را خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله آورد .
حاطب احضار شد ، و سخت مورد سرزنش قرار گرفت ؛ و عذرى آورد و پيامبر صلى الله عليه و آله عذر او را ظاهراً پذيرفت ؛ و آيات آغاز سورهء ممتحنه به عنوان يك هشدار براى پيشگيرى از تكرار اين گونه اعمال نازل گرديد ؛ و يكى از اصول اساسى اسلام ، يعنى مسألهء اقتداء به نيكان و پاكان و اولياء اللَّه و قطع علاقه و پيوند با دشمنان حق و در يك جمله « حُبّ فِى اللَّهِ وَ بُغْضّ فِى اللَّهِ » را بيان كرد .
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 368
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٦٨