آرى ! تكامل اخلاقى در فرد و جامعه ، مهمترين هدفى است كه اديان آسمانى بر آن تكيه مىكنند ، و ريشهء همهء اصلاحات اجتماعى و وسيلهء مبارزهء با مفاسد و پديدههاى ناهنجار مىشمرند .
اكنون به روايات اسلامى باز مىگرديم و اهمّيّت اين مسأله را در روايات جستجو مىكنيم .
اهمّيّت اخلاق در روايات اسلامى
اين مسأله در احاديثى كه از شخص پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و همچنين از ساير پيشوايان معصوم عليهم السلام رسيده است با اهمّيّت فوقالعادهاى تعقيب شده ، كه به عنوان نمونه چند حديث پرمعناى زير را از نظر مىگذرانيم :
1 - در حديث معروفى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« انَّما بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ مَكارِمَ الْاخْلاقِ ؛ من تنها براى تكميل فضائل اخلاقى مبعوث شدهام . » « 1 »
و در تعبير ديگرى : « انَّما بُعِثْتُ لِاتَمِّمَ حُسْنَ الْاخْلاقِ » آمده است . « 2 »
و در تعبير ديگرى : « بُعِثْتُ بِمكارِمِ الاخلاقِ وَمحاسِنِها » آمده است . « 3 »
تعبير به « انّما » كه به اصطلاح براى حصر است نشان مىدهد كه تمام اهداف بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله در همين امر يعنى تكامل اخلاقى انسانها خلاصه مىشود .
2 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم كه فرمود : « لَوْ كُنَّا لانَرْجُو جَنَّةً وَلانَخْشى نارَاً وَلاثَواباً وَلاعِقاباً لَكانَ يَنْبَغى لَنا انْ نُطالِبَ بِمَكارِمِ اْلَاخْلاقِ فَانَّها مِمَّا تَدُلُّ عَلى سَبِيلِ النَّجاحِ ؛ اگر ما اميد و ايمانى به بهشت و ترس و وحشتى از دوزخ ، و انتظار ثواب و عقابى نمىداشتيم ، شايسته بود به سراغ فضائل اخلاقى برويم ، چرا كه آنها راهنماى نجات و پيروزى و موفّقيّت هستند . » « 4 »
هامش
( 1 ) . كنز العمّال ، حديث 52175 ( جلد 3 ، صفحهء 16 ) .
( 2 ) . همان مدرك ، حديث 5218 .
( 3 ) . بحار ، جلد 66 ، صفحهء 405 .
( 4 ) . مستدرك الوسائل ، جلد 2 ، صفحه 283 . ( چاپ قديم ) .