اين پرسش به منظور تشديد عذاب دفنكننده صورت مىگيرد . به تفسير آيه 58 از سوره نحل ، جلد چهارم رجوع كنيد .
9 .
وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ .
در فرداى قيامت ، پروندههاى اعمال هر انسانى چه خوب باشد و چه بد ، به او داده مىشود . ممكن است اين سخن خدا كنايه از آن باشد كه اعمال بندگان در روز قيامت به طور كامل براى آنان آشكار مىشود . در هر صورت ، ما وظيفه نداريم كه دربارهء حقيقت آن پروندهها و نامه تحقيق كنيم .
10 .
وَ إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ ،
آنگاه كه آسمان از جاى خود كنده شود و ستارگان آن كه مانع از ديدن ماوراى خود مىشدند ، از بين برند ، چنانكه پوست را از حيوان سربريده مىكنند و گوشت زير آن نمايان مىشود .
11 .
وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ ،
هرگاه آتش برافروخته شود .
12 .
وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ ،
بهشتيان به بهشت نزديك مىشوند و بهشت به آنان ، چون بهشت براى آنان آماده شده است و آنان براى بهشت . از اين قبيل است سخن خداوند : « و بهشت را براى پرهيزگاران نزديك بياورند ، تا از آن دور نباشند ) . « 1 »
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما أَحْضَرَتْ .
اين جمله ، جواب دوازده شرطى است كه پيشتر بيان شد و معنايش چنين است : هرگاه آنچه بيان شد اتّفاق بيفتد ، هر انسانى به سوى پروردگارش مىآيد ، در حالى كه مىداند چه عملهايى همراه خود دارد و چه توشهاى با خود آورده است ، نيك يا بد . در نهج البلاغه آمده است : « كسى كه با خوشبختى و يا بدبختى مىآيد ، به نيكوترين توشه نيازمند است . بنابراين ، در دنيا از دنيا آنچه خود را [ از عذاب الهى ] برهانيد توشه برداريد » .
ستارگان بازگردنده و غايب شونده
[ سوره التكوير ( 81 ) : آيات 15 تا 29 ]
فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ( 15 ) الْجَوارِ الْكُنَّسِ ( 16 ) وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ ( 17 ) وَ الصُّبْحِ إِذا تَنَفَّسَ ( 18 ) إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ( 19 )
ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ ( 20 ) مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ ( 21 ) وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ ( 22 ) وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ ( 23 ) وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ ( 24 )
وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيمٍ ( 25 ) فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ ( 26 ) إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرٌ لِلْعالَمِينَ ( 27 ) لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَسْتَقِيمَ ( 28 ) وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ ( 29 )
هامش
( 1 ) . ق ( 50 ) آيه 31 .