جادوگران و يارانش را گرد آورد . فَقالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى ، من خدايى جز خودم براى شما سراغ ندارم . اين سخن ، بيان و توجيه فرياد او به جادوگران و ياران اوست . بيشتر مردم ، ديروز ادّعاى خدايى كردند و امروز و فردا هم ، چنين ادّعايى خواهند كرد ، البته ، مشروط بر اينكه افرادى را كه ادّعايشان را تصديق كنند ، پيدا نمايند . فَأَخَذَهُ اللَّهُ نَكالَ الْآخِرَةِ وَ الْأُولى ، خداوند با غرق كردن در دنيا و سوزاندن در آخرت ، او را عذاب كرد . إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِمَنْ يَخْشى . اين داستان اندرزى است براى كسانى كه از مجازاتها بترسند و محتاط باشند ، تا از آن رهايى يابند . امّا كسى كه از آن غفلت و احساس امنيّت كند گرفتارش خواهد شد . أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها * رَفَعَ سَمْكَها فَسَوَّاها . خطاب در « أنتم » به كسانى است كه قيامت را تكذيب كردند و معناى آيه چنين است : كداميك از اين دو كار ، بزرگتر است : بازگردانيدن انسان به همان حالت نخست و يا ايجاد اين آسمان و استوار ساختن و ساماندهى آن ؟ از اين قبيل است سخن خداوند : « پس از كافران بپرس كه آيا آفرينش آنها دشوارتر است يا آنچه ما آفريدهايم » . « 1 » شيخ محمّد عبده مىگويد : « ساختمان ، عبارت است از : پيوند دادن برخى از اجزاء به برخى ديگر ، تا از آن ، ساختمانى واحد تشكيل شود » . خداوند نيز ستارگانى را اين چنين ساخته است : او هر ستارهاى را در جايگاهى قرار داده كه متناسب با ستارهء ديگر است . اين دو يكديگر را مىكشند و به همديگر مىپيوندند و مجموع اين ستارگان ، يك ساختمان را تشكيل مىدهند كه نامش « آسمان » است و معناى سخن خداوند : « رفع سمكها » نيز همين است ، بدينترتيب كه خداوند اجرام آسمانى را بالاى سر ما قرار داده و با قرار دادن هر جرمى در جايگاه مناسب خود ، آنها را سامان بخشيده و متعادل كرده است . وَ أَغْطَشَ لَيْلَها وَ أَخْرَجَ ضُحاها . « أغطش ؛ تاريك ساخته است » . « أخرج ؛ روشن
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى )ج ٨ — صفحة 29
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٢٩
هامش
( 1 ) . صافات ( 37 ) آيه 11 .