متعلّق به محذوف و خبر براى مبتداى محذوف و مصدر مؤوّل از « ان تزكّى » متعلّق به مبتداى محذوف است : « هل لك حاجة الى التزكية » . « تزكّى » در اصل ، « تتزكّى » بوده است . « نكال » مفعول مطلق براى « اخذه » است ، زيرا « أخذ » در اينجا دربر دارندهء معناى عذاب است . بنابراين ، گويى خداوند فرموده است : « عذّبه اللّه عذاب الآخرة و الاولى » . « خلقا » تميز مىباشد . « الأرض » مفعول براى فعل محذوفى است كه « دحاها » آن را تفسير مىكند و همچنين است « الجبال أرساها » . « متاعا » مفعول من اجله براى « أخرج » مىباشد .
تفسير
هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ مُوسى .
اين جمله ، نوعى دلدارى از سوى خداوند براى پيامبر بزرگوارش محمّد صلّى اللّه عليه و آله است و اينكه به زودى خداوند او را بر دشمنانش پيروز خواهد كرد ، چنانكه موسى عليه السّلام را بر دشمنانش پيروز گردانيد . عين اين سخن خدا در آيه 9 از سوره طه بيان شد .
إِذْ ناداهُ رَبُّهُ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً ،
وادى طوى در قسمت پايين كوه طور سينا واقع شده و « طوى » اسم آن وادى است . نظير اين آيه در آيه 12 از سوره طه بيان شد .
اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى ،
فرعون همچنان به ستمگرى و سركشى خويش ادامه داد ، تا اينكه ادّعاى خدايى كرد . عين اين آيه نيز در آيه 25 از سوره طه بيان گرديد .
فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلى أَنْ تَزَكَّى ،
آيا به پاك شدن از شرك و پستىها تمايل دارى ؟
وَ أَهْدِيَكَ إِلى رَبِّكَ فَتَخْشى .
هركس از خدا بترسد ، مرتكب ستمگرى و تباهى در زمين نمىشود .
فرعون موسى را ريشخند كرد و گفت : آيا اين « بيچاره » پروردگار جهانيان را هدايت مىكند !
فَأَراهُ الْآيَةَ الْكُبْرى .
مقصود از « آية الكبرى » ، تبديل شدن عصا به اژدهاست .
فَكَذَّبَ وَ عَصى ،
او اين معجزه را انكار كرد و گفت : اين جادوست .
ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعى ،
فرعون مىكوشيد كه عليه موسى توطئه كند .
فَحَشَرَ فَنادى ،
او تمامى