اعراب
« حَدائِقَ وَ أَعْناباً » بدل بعض از « مفازا » . « جزاء » منصوب است بنابر مفعول مطلق : « نجازى جزاء » و همچنين است « عطاء » . « حسابا » صفت براى « عطاء » ، زيرا « حسابا » به معناى كاف مىباشد . « ربّ السموات » بدل از « ربّك » و « الرّحمن » صفت براى « ربّ » . « يوم يقوم » منصوب است به « لا يملكون » . « صفّا » به معناى مصطفّين و در مقام حال است . « ذلك » مبتدا و « اليوم » خبر و « الحق » صفت آن مىباشد . « يوم ينظر » متعلّق به محذوف و صفت براى « عذاب » است . « ياليتنى » « يا » براى تنبيه است .
تفسير
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً ، پرهيزكاران از پاداش و خشنودى خداوند برخوردار مىشوند و از عذاب و خشم او رهايى مىيابند . حَدائِقَ وَ أَعْناباً ، خدا در ميان ميوهها ، تنها از انگور ياد كرده ، زيرا اين ميوه از ديدگاه مخاطبان بسيار مهم بوده است . وَ كَواعِبَ أَتْراباً ، زنان سپيدتنى كه همسنّ و سالاند و پستانهايشان هنوز پايين نيفتادهاند . وَ كَأْساً دِهاقاً ، جامهايى كه پر و لبريز از نوشيدنى پاكيزه و لذّت بخشاند . لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذَّاباً ، سخنى را كه از لحاظ حقّانيّت و واقعيّت بىارزش و بىپايه باشد ، نمىگويند . اين سخن خداوند اشاره بدين نكته دارد كه بهشتيان هرچند بىكار هستند ، به چيزهاى بىارزشى كه بيكاران در دنيا مى