كواعب : جمع كاعب ، دخترى كه پستانهايش گرد و برجسته شده باشند .
أترابا : همسنّ و سال .
دهاقا : پر ، لبريز .
اللّغو : چيزى بىفايده و بىارزش .
حسابا : كافى و وافى .
اعراب
« حَدائِقَ وَ أَعْناباً »
بدل بعض از « مفازا » . « جزاء » منصوب است بنابر مفعول مطلق :
« نجازى جزاء » و همچنين است « عطاء » . « حسابا » صفت براى « عطاء » ، زيرا « حسابا » به معناى كاف مىباشد . « ربّ السموات » بدل از « ربّك » و « الرّحمن » صفت براى « ربّ » .
« يوم يقوم » منصوب است به « لا يملكون » . « صفّا » به معناى مصطفّين و در مقام حال است . « ذلك » مبتدا و « اليوم » خبر و « الحق » صفت آن مىباشد . « يوم ينظر » متعلّق به محذوف و صفت براى « عذاب » است . « ياليتنى » « يا » براى تنبيه است .
تفسير
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً ،
پرهيزكاران از پاداش و خشنودى خداوند برخوردار مىشوند و از عذاب و خشم او رهايى مىيابند .
حَدائِقَ وَ أَعْناباً ،
خدا در ميان ميوهها ، تنها از انگور ياد كرده ، زيرا اين ميوه از ديدگاه مخاطبان بسيار مهم بوده است .
وَ كَواعِبَ أَتْراباً ،
زنان سپيدتنى كه همسنّ و سالاند و پستانهايشان هنوز پايين نيفتادهاند .
وَ كَأْساً دِهاقاً ،
جامهايى كه پر و لبريز از نوشيدنى پاكيزه و لذّت بخشاند .
لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذَّاباً ،
سخنى را كه از لحاظ حقّانيّت و واقعيّت بىارزش و بىپايه باشد ، نمىگويند . اين سخن خداوند اشاره بدين نكته دارد كه بهشتيان هرچند بىكار هستند ، به چيزهاى بىارزشى كه بيكاران در دنيا مى