شب قدر است .
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ ،
شب قدر از هزار ماهى كه در آن قدر نباشد بهتر است ، چون اگر شب قدر در اين هزار ماه باشد ، برترى چيز بر خودش لازم مىآيد . معناى اين آيه چنين مىباشد : كسى كه شب قدر را با عبادت احيا كند و كار نيك انجام دهد ، گويى خدا را هزار ماه عبادت كرده است . رازى مىگويد : « اين آيه مژدهء بزرگى است و نيز هشدار بزرگى را دربر دارد . امّا مژده آن است كه خداوند بيان كرده كه اين شب بهتر است و مقدار اين برترى را بيان نكرده است و اين سخن ، همانند سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خطاب به على عليه السّلام است : مبارزه على با عمرو بن عبدود بهتر از عمل امّت من تا روز قيامت است و نفرموده است : همانند عمل امّت من ، بلكه فرموده است : بهتر از آن . گويى مىگويد : اين مقدار ارزش بسنده مىكند و بقيّه گزاف است » .
تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ .
دربارهء اين آيه ، تفسيرها و ديدگاههاى فراوانى است . ما در آغاز ، معانى واژگان آن را بيان مىكنيم ، سپس خلاصهء معناى آيه را . « تنزّل » ، نياز به تفسير ندارد ، ليكن خداوند بيان نفرموده كه فرشتگانش در شب قدر در كجا فرود مىآيند ؟ آيا در همين زمين ما فرود مىآيند ، يا در ديگر افلاك و يا در هر جايى كه لازم باشد ؟ « الرّوح » : مراد جبرئيل است . ضمير « فيها » به شب قدر برمىگردد . « بإذن ربّهم » : بر طبق فرمان پروردگارشان . « من كلّ أمر » : « من » سببيه است : به سبب . « كلّ امر » : عام است و هر چيزى را در آسمانها و زمين در برمىگيرد . خلاصهء معناى آيه : خداوند در شب قدر به فرشتگان دستور مىدهد كه به هرجايى ، به خاطر هر كارى فرود آيند . اگر كسى بپرسد : مقصود از « به خاطر هر كارى » چيست ؟ آيا ادارهء اشيا و تعيين سرنوشت آنهاست ، يا معاينه و شمارش آنها و يا چيزى ديگر ؟ در پاسخ مىگوييم : خدا داناتر است . شيخ محمّد عبده مىگويد : « مراد آن است كه نخستين دورهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله با حضور فرشتگان در شب قدر بوده است ! . . . » .
اين نظريه از ظاهر لفظ بسيار دور است .
سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ .
ضمير « هى » به شب قدر برمىگردد . ليكن آيا « سلام