را شب هنگام مىميراند » . « 1 » خواب براى تن و روان ضرورى است و زندگى بدون آن امكان ندارد ، ليكن خواب زياد ، نكوهيده است . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « از خواب زياد پرهيز كنيد ، زيرا كسى كه زياد مىخوابد در روز قيامت نيازمند خواهد بود » . چه ، او در دنيا از زمرهء بيكاران بوده است . امام صادق عليه السّلام گفت : « خواب زياد ، باعث از بين رفتن دين و دنيا مىشود » .
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً .
خداوند شب را به لباس تشبيه كرده است ، زيرا شب آنچه را كه انسان دوست ندارد بيگانه بر آن آگاهى يابد مىپوشاند .
وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ،
روز را گاه حركت و كار به خاطر زندگى قرار داديم . در آيهاى ديگر آمده است :
وَ جَعَلَ النَّهارَ نُشُوراً ،
زيرا خواب همانند مرگ و كار در روز همچون قيامت است .
وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً .
مراد از « سبع » در اينجا همان ستارگان هفتگانهاى است كه در نزد مردم معروف مىباشد ، و گرنه ستارههاى ديگر آنقدر فراوانند كه قابل شمارش نمىباشند . خداوند اين هفت ستاره را به « شداد » توصيف كرده ، زيرا ساختار آنها محكم و استوار است . ما دربارهء اين موضوع ، در تفسير آيه 12 از سورهء طلاق ، زير عنوان : « هفت آسمان و هفت زمين » به تفصيل سخن گفتيم .
وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاً .
مراد از « سراج » در اين جا خورشيد است كه مردمان در پرتو آن براى زندگى كار مىكنند .
وَ أَنْزَلْنا مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجَّاجاً .
معصرات : ابرهايى كه باد آنها را مىفشارد و آنها باران فراوان مىبارند .
لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَ نَباتاً ،
زمين پس از مردن به وسيلهء آب زنده مىشود . و روزىهاى انسان و حيوان و ديگر موجودات را بيرون مىدهد و از اين قبيل است سخن خداوند : « و از آسمان باران فرستاد ، تا بدان انواع گوناگون از نباتات برويانيم .
بخوريد و چارپايانتان را بچرانيد . در اين براى خردمندان عبرتهاست » . « 2 »
وَ جَنَّاتٍ أَلْفافاً
درختانى كه شاخههايشان درهم پيچيدهاند و برخى در برخى ديگر فرو
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 60 .
( 2 ) . طه ( 20 ) آيهء 54 .