أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ .
« اولئك » به « الّذين آمنوا » و « استقاموا » اشاره است . جملهء « بما كانوا يعملون » بيان و تأكيد اين معناست كه ايمان و استقامت ، بدون عمل وجود ندارد .
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ إِحْساناً حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهاً وَ وَضَعَتْهُ كُرْهاً .
مادر براى حمل ، زاييدن و نيز نگهدارى كودك زحمت فراوان كشيده است . در برخى از روايات دارد كه حقّ مادر از حقّ پدر سزاوارتر و واجبتر است ، چون مادر فرزندش را در جايى حمل مىكند كه هيچكس آن را حمل نمىكند و با چشم و گوش و تمامى اعضايش با كمال شادمانى از وى نگهدارى مىكند و راضى مىشود كه خود گرسنه بماند و او را سير كند ، تشنه بماند و او را سيراب سازد ، برهنه بماند و او را بپوشاند . بنابراين ، سپاسگزارى از او و احسان به او نيز بايد به اندازهء همين رنج او باشد . در گذشته ، فرزند بهعنوان وظيفه از پدر و مادرش فرمانبردارى مىكرد درحالىكه اكنون بر اين باور است كه پدر و مادر بايد بدون قيد و شرط از او اطاعت كنند . موضوع نيكى به پدر و مادر ، در آيهء 83 از سورة بقره ، آيهء 35 از سورة نساء ، آيهء 151 از سورة انعام و آيهء 23 از سورة اسراء بيان شد .
وَ حَمْلُهُ وَ فِصالُهُ ثَلاثُونَ شَهْراً .
هرگاه آيهء 14 از سورة لقمان : " و فصاله فى عامين " را به اين آيه عطف كنيم ، اين معنا روشن مىشود كه كمترين مدّت باردارى شش ماه است ؛ زيرا وقتى كه دو سال شيردادن را از سى ماه كم كنيم ، شش ماه براى كمترين مدّت حمل باقى مىماند و دانش پزشكى جديد ، اين نظرگاه را پذيرفته است . شيخ مراغى مصرى در تفسير خود مىگويد :
نخستين كسى كه اين حكم را استنباط كرد ، حضرت على عليه السّلام بود . محمّد بن اسحاق صاحب السيرة روايت كرده است كه مردى با زنى ازدواج كرد و اين زن در شش ماهگى براى او فرزندى زاييد . او اين موضوع را به عثمان شكايت كرد و عثمان آن دو را احضار كرد . زمانى كه آن زن آمد ، وى فرمان داد كه او را سنگسار كنند . اين خبر به