تفسير
وَ أَنَّ الْمَساجِدَ لِلَّهِ فَلا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَداً .
مفسّران اختلاف كردهاند كه : آيا اين آيه سخن خداست و يا نقلقول از جنّيان ؟ امّا گوينده هركه باشد ، معناى آن يكى است :
تمامى عبادتگاهها تنها براى عبادت خدا و اطاعت اوست ، خواه اين عبادتگاهها را مسلمانان بنيان نهاده باشند و خواه ديگران .
وَ أَنَّهُ لَمَّا قامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَداً .
مراد از عبد اللّه دراينجا حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله است و « ها » در « يدعوه » به خداى سبحان برمىگردد . واو جمع در
« كادُوا »
به دشمنان خدا و پيامبرش برمىگردد و معناى آيه چنين است : هنگامىكه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله دعوت به حق را آغاز كرد ، تمامى گروههاى گمراه و منحرف ، عليه او همدست شدند و آنان براثر افزايش تعدادشان به مو و پشمى مىمانند كه برخى روى برخى ديگر قرار گرفته باشند . امام على عليه السّلام دراينباره مىگويد :
او براى بهدست آوردن خشنودى خدا ، هر سختى را به خود هموار نمود و در راه [ رسانيدن احكام ] او هر اندوهى را جرعهجرعه نوشيد . نزديكان و خويشاوندانش چند گونه بودند [ گروهى درستكار و گروهى منافق ] دوران و بيگانگان براى دشمنى با او گرد آمدند و عربيان مهار را گسيخته و متوجّه او گشتند و براى جنگ با او به شكم شترهاى باركش خويش زدند ، تا آنجا كه از دورترين جايگاه رفتوآمدشان به جايگاه اقامت او با احساس دشمنى وارد شدند .
آنچه نشان مىدهد كه همين معنا از آيه قصد شده ، اين سخن خداوند است كه بلافاصله مىگويد :
قُلْ إِنَّما أَدْعُوا رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِهِ أَحَداً
اى محمّد صلّى اللّه عليه و إله به كسانىكه براى جنگ با تو همپيمان شدهاند ، بگو : من نسبت به شما چه جنايتى را مرتكب شدم ؟
آيا مزد [ تبليغم ] را از شما درخواست كردم و يا مقام ؟ بههيچ روى ، چنين نيست و من تنها خدا را مىپرستم و به او اخلاص مىورزم و اوست كه جهان را با زمين و آسمانش