نام « قاسط » غالبا بر گروه معاويه اطلاق مىشود و از همين باب است حديثى كه خطاب به علىّ بن ابى طالب عليه السّلام مىگويد : تو با ناكثين و قاسطين و مارقين پيكار مىكنى .
مراد از ناكثين اصحاب عايشه هستند كه بيعت را شكستند ، قاسطين ، اصحاب معاويه مىباشند ؛ زيرا وقتىكه با امام حق [ - على عليه السّلام ] جنگيدند ، ستم كردند و مقصود از مارقين ، خوارج هستند ؛ زيرا آنان از دين خدا خارج شدند و جنگ با جانشين پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله را حلال دانستند » .
وَ أَنْ لَوِ اسْتَقامُوا عَلَى الطَّرِيقَةِ لَأَسْقَيْناهُمْ ماءً غَدَقاً .
اين سخن ، جملهء مستأنفه [ - جداگانهاى ] از سوى خداوند تعالى است . ضمير
« اسْتَقامُوا »
به گروههايى از جنّيان و انسيان برمىگردد . مراد از طريق ، آيين حق و عدالت است .
« ماءً غَدَقاً »
كنايه از فراوانى و گشايش در روزى مىباشد . چه ، آب ، ريشهء زندگى است . « الفتنة » : آزمايش . معناى آيه چنين است : اگر مردم حقيقتا به خدا ايمان بياورند و به آيين عدالت عمل كنند و از ستم و تجاوزگرى دورى گزينند ، در گشايش ، برخوردارى و امن و امان زندگى خواهند كرد .
لِنَفْتِنَهُمْ
تا آنان را در حال آسايش و برخوردارى بيازماييم . لام در
« لِنَفْتِنَهُمْ »
بهمعناى عاقبت و پايانه است نظير جمله : لدوا للموت » . معناى اين سخن خداوند چنين است : خداوند نعمت را بر آنان فرومىبارد ، سپس مىنگرد : اگر آنان به ايمان و اخلاصمندى خود به او افزودند ، از زمرهء سعادتمندان در دنيا و آخرت خواهند بود و اگر اين نعمت را تغيير دادند و دگرگون ساختند ، خداوند در كمين ايشان مىباشد .
وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً
« صَعَداً » :
سخت به هركس كه حق را يادآورى كنند و او از آن روى برتابد ، خدا او را با عذابى دردناك عذاب مىكند .