قيامت مردم محشور شوند آنجا معبودان آنها دشمنانشان خواهند بود ، حتّى پرستش آنها را انكار مىكنند . ( 6 )
واژگان
أم لهم شرك : آيا آنان را سهمى است ؟
أثارة من علم : باقىمانده و يا اندكى از آن .
اعراب
« من قبل هذا » متعلّق به محذوف و صفت براى « كتاب » : « بكتاب منزل من قبل هذا » . « أو اثارة » عطف است بر « كتاب » . « من لا يستجيب » مفعول است براى « يدعو » .
ضمير « هم » به اصنام برمىگردد . « عن دعائهم » متعلّق به « غافلين » و « بعبادتهم » متعلّق به « كافرين » است .
تفسير
حم * تَنْزِيلُ الْكِتابِ مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ .
عين اين آيه در آغاز سورهء جاثيه و آغاز سورهء زمر بيان شد .
ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى
. خداوند ، حكيم است و چيزى را جز به حق نمىآفريند و كار بيهوده در حق او محال است . او جهان را با حكمت و هدفى درست آفريد و براى نابودى و از ميان رفتن آن ، مدّت مشخّصى را قرار داده و پس از اين جهان ، حسابرسى و كيفر در جهان ديگر صورت خواهد گرفت . نظير اين آيه در جلد ششم در آيهء 8 از سورهء روم بيان شد .
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا عَمَّا أُنْذِرُوا مُعْرِضُونَ .
خداوند گناهكاران را از روز قيامت و وحشتهاى آن ترسانيد و براى اثبات وجود اين روز ، دلايل روشن ارائه كرد ، ليكن