تفسير
فَما لِ الَّذِينَ كَفَرُوا قِبَلَكَ مُهْطِعِينَ * عَنِ الْيَمِينِ وَ عَنِ الشِّمالِ عِزِينَ
اى محمّد صلّى اللّه عليه و إله اين گروهى كه به رسالت تو و به روز قيامت كفر ورزيدند ، چه وضعيتى دارند ؟ آنان دستهدسته به مجلس تو مىشتابند و در چپ و راستت جاهاى خود را اشغال مىكنند و آيات خدا را كه تو تلاوت مىكنى ، مىشنوند ، سپس همين آيات را در ميان خود تكرار مىكنند ، درحالىكه به قيامت و حسابرسى ريشخند مىزنند و برخى از آنها به برخى ديگر مىگويند : اگر اين سخن درست باشد ، ما از همهء مردم به خدا و بهشت او سزاوارتريم . چه ، ما از محمّد صلّى اللّه عليه و إله و اصحابش ثروتمندتر و نيرومندتر هستيم . از اينرو ، خداوند در پاسخ آنها مىگويد :
أَ يَطْمَعُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُدْخَلَ جَنَّةَ نَعِيمٍ ؟
شما اى تكذيبكنندگان ، از بهشت و پاداش خدا ، هيچ بهرهاى نخواهيد داشت و چيزى جز جايگاه بد ، در نزد او نداريد . چگونه طمع بهشت در سر مىپرورانيد ، درحالىكه آن را قبول نداريد و زمانىكه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله شما را به كار كردن براى آن فرامىخواند ، او را به باد تمسخر مىگيريد ؟ آيا مىپنداريد كه ثروت و بتها شما را به خدا نزديك مىكند ؟
كَلَّا إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِمَّا يَعْلَمُونَ .
آنان بهطور يقين مىدانند كه ما آنها را از آب گنديده آفريديم : « پس آدمى بنگرد كه از چهچيز آفريده شده است ؟ از آبى جهنده آفريده شده است » . « 1 » وقتى اصل و ريشهء همهء انسانها يكى است پس چگونه برخى از آنها از برخى ديگر در پيشگاه خدا بزرگتر و بهتر باشد ؟ هرگز چنين نيست . نه سفيد بر سياه برترى دارد و نه ثروتمند بر نيازمند ، مگر بهوسيلهء تقوا و كار شايسته . جمله :
« مِمَّا يَعْلَمُونَ »
نوعى تعريض و گوشهزدن و پاسخ به كسانى است كه قيامت را تكذيب مىكردند ؛ زيرا آنان مىگفتند : كسىكه به استخوان پوسيده و خاك تبديل مىشود ، هيچ نيرويى نمىتواند دوباره او را به صحنهء زندگى بازگرداند . دليل ردّ سخن آنها اين است كه
هامش
( 1 ) . طارق ( 86 ) آيههاى 5 - 6 .